Süsen Bitkisi Nedir? Nasıl Kullanılır? Faydaları Nelerdir?

Mahalli adı: Susam, sisam, mavi zambak.

Kökeni ve Yayılışı: Kuzey yarım kürenin mutedil iklim kuşağında doğal olarak yetişen 150’den fazla türü vardır. Bunların bir kısmı soğanlı bir kısmı rizomludur. Mavi, pembe, sarı, beyaz ve karışık renkli çiçekleri vardır. Nisan-Haziran aylarında mor renkli, güzel kokulu çiçekler açar. Anadolu’da bilhassa doğu taraflarında 20 kadar süsen türü vardır.

Bitkisel Özellikleri: Çok yıllık otsu, soğanlı ve çoğunluğu rizomlu bir bitkidir. Iris türlerinin toprak altı gövdesinden Rhizoma iridu (menekşe kökü) isimli drog elde edilir. Yaprakları genellikle tabanda, çok sayıda linear veya üniform ve paralel damarlıdır. Çiçekleri simoz ve oktinomorftur. Stamen 3 tane, ovariyum alt durumlu ve meyve lokulosit kapsuladır.

İçerikleri: Bu bitki Eski Mısırlılardan bu yana bilinmektedir ve parfümlerin yapımında kullanılmaktadır. Süsen bitkisinde; iridin, tanen, reçineler, şekerler, nişastalar ve uçucu yağlar mevcuttur. Iris, menekşe kokusunu iron isimli maddeden alır.

Faydalanma Yönleri: Piyasaya, kabuğu ayrılmış (R. iridis muntadum) ve kabuğu soyulmamış (Rhizoma iridis naturale) olarak verilir. Kabuğu soyulmuş olan daha kıymetlidir. Ağustos ayında sökülür ve su ile yumuşatıldıktan sonra kabukları soyulup dilimlenir ve güneş altında 1-2 hafta süre ile kurutulur. Kurutulmuş kökler toz haline getirilir ve ilaç olarak kullanılır. Kullanılacağı zaman su ile kaynatılır.

Süsen kökünün düşük miktarlardaki tozu, dahilen idrar ve balgam söktürücü, yüksek dozları ise kusturucu olarak kullanılır. Haricen yaraların üzerine serpilerek yara iyileştirici etkisinden faydalanılır. Bataklık süseninin kökü, mide ve bağırsak gazlarının giderilmesinde kullanılır. Süsen köklerinin diğer bir kullanım alanı da süt çocuklarına diş kaşıyıcı olarak verilmesidir.

Avrupa piyasasında çocuklar için özel olarak hazırlanmış bir cins süsen kökü (R. iridis Puro infontibus) bulunmaktadır. Bu cinsin kökü, 4-8 cm. uzunluğunda kesilir ve üzeri torna edilerek diş çıkartan çocukların ağızlarında geveleyerek diş etlerinin kaşıntısının giderilmesinde kullanılır. Ayrıca, diş tozları, pudralar ve talk tozuna menekşe kokusu vermek için süsen kökünün ince tozları ilave edilir.

Yunan mitolojisine göre süsen, çok renkli gökkuşağının tanrıçasıydı. Bu, rengarenk bitki birkaç Fransız hanedanının sembolü de oldu. Eski Mısırlılardan beri parfüm yapımında kullanılmaktadır. Süsen; çiçeklerinin güzelliğinden dolayı yol ve havuz kenarlarının süslenmesi için kullanılmaktadır.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.