Meryemhort Nedir? Faydaları ve Zararları Nelerdir?

Meryemhort, Ballıbabagiller  familyasından olup oldukça faydalı bir bitkidir. Boyu 5-40 cm boylanabilen, gri-beyaz tüylerle kaplı, dört köşe, dik yada yatık gövdeli, oldukça sık dallı; dar ve uzun, dikdörtgensi ya da uzunca yumurtamsı, uca doğru tırtıklı, beyazımsı gri tüylü, karşılıklı, küçük yapraklarını kışın döken; haziran-eylül aylarında küremsi-yumurtamsı başçıklar halinde kısa saplı, 5-15 mm boyunda, kirli ya da sarımsı beyaz çiçekler açan; 3-8 mm boylarında fındıksı meyveler veren, tabanda odunsu yapılı, çok yıllık, otsu bir bitkidir.

Üretimi tohum ekilerek, kökten ayırmayla ya da çelikle yapılır. Gün ışığını doğrudan gören, her tür geçirgen (süzek) toprakta yetişir. 15 dereceye kadar soğuğa ve kuraklığa dayanır.
Kaya bahçelerinde dekoratif amaçla, saksıda tıbbi amaçlarla yetiştirmeye uygundur. Sıcak mevsimlerde 2-3 haftada bir sulanması yeterli olur.

Coğrafya ve Tarihçesi: Gen merkezi, Akdeniz havzasıyla Yakındoğu’dur; İspanya’dan, Türkiye’ye, İran’a, Irak’a uzanan bölgeler ve Kuzey Afrika.
Teucrium cinsi dünyada, çoğunluğu Akdeniz havzasında olmak üzere 260-300 dolayındaki tür, Türkiye’de 28 tür, 11’i endemik 40 taksonla temsil bulur. 40 taksonun 8’i de endemik olmamakla birlikte “nadir” bitki konumundadır.
Meryemhort Ağrı, Amasya, Ankara, Artvin, Aydın, Bitlis, Bursa, Elazığ, Erzurum, Eskişehir, Gaziantep, Hakkari, İçel, İstanbul, Kars, Kayseri, Kocaeli, Konya, Kütahya, Malatya, Manisa, Mardin, Muğla, Samsun, Şanlıurfa, Trabzon, Van illerimizde 0-2050 met-relerdeki kurak yerler, kayalıklar, meşe çalılıkları, kumullar, tarla kenarlarında görülür.

Tıp Folklorundaki Yeri: Meryemhortun haziranda toplanıp gölgede kurutulan toprak üstü kısımları iştah açıcı, mide ağrılarını kesici, sindirim kolaylaştırıcı, güçlendirici, terletici, yara kapana ve iyileştirici, ishal kesici, ateş düşürücü, kan şekerini düşürücü özellikleriyle bilinir. Bu özellikleri elde etmek için 10-50 gram bitki 1 litre (5 bardak) kaynar suyla demlenerek günde 2-3 kez yemeklerden önce birer bardak içilir. Kurutulmuş bitki toz haline getirilerek yaraların üzerine ekilir.

Dikkat: Bitkinin kan şekerini düşürücü, mikrop yok edici, karaciğer destekleyici, serbest radikal süpürücü, ağrı hassasiyetini azaltıcı, iltihap kurutucu gibi tıbbi etkileri üzerine ülkemizde olduğu kadar Iran’da, Kuzey Afrika ve Güney Avrupa ülkelerinde de bilimsel çalışmalar yapılmaktadır. Klasik Türkçe kaynaklarda bitkinin zararsızlığından dem vurulsa da, sözünü ettiğim bu çalışmalarda, doz aşımının hücre yok edici etki gösterdiği ve karaciğer hasarına yol açabileceğine değinilmektedir!

Ülkemizdeki Uygulamalar: Adıyaman, Bitlis, Diyarbakır, Gaziantep, Şanlıurfa illerimizde bitkinin toprak üstü kısımları içerden ve dışardan; şeker hastalığı, karın ağrısı (çocuklar dahil), mide sancısı, sindirim sorunları, ishal, kabızlık, gaz, spazm, bağırsak kurtları, tansiyon, iştahsızlık, baş ve diş ağrısı tedavilerinde ve kan temizleyici, hücre yenileyici, korku giderici olarak kullanılır.
Gaziantep ve Şanhurfa’da ayrıca bebeklerin banyo sularına eklenerek ateş düşürücü, cildi yumuşatıcı ve temizleyici olarak kullanılır.
Adana, Çanakkale, Elazığ, Isparta, İçel, İstanbul, Kahramanmaraş, Manisa, Muğla illerimizde toprak üstü kısımlar iştah açıcı, ateş düşürücü, mide, bağırsak, baş ağrılarını dindirici, gaz giderici, soğuk algınlığı, sıtma, yara, felç iyileştirici, kan şekerini düşürücü olarak ve koroner yetmezliğine karşı demlenip ya da kaynatılıp içilir.
Konya’da çiçeklerle demlenen çay mide sancılarında içilir Ağrı, Artvin, Çankırı, Karaman, Kastamonu, Kocaeli, Zonguldak illerinde içerden ve dışardan basur tedavisinde kullanılır.
Muğla-Datça’da karın ağrısı, sıtma ve tansiyon için kaynatılıp içilir; acılığını gidermek üzere içine yörede bolca bulunan keçiboynuzu meyvesi konur; taze “piryavşağı” uçlarının aç karna yutulmasının kalp hastalıklarına iyi geleceğine inanılır.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.