Maydanoz ve Maydanoz Yağının Faydaları Nelerdir?

Türkçede yaygınlıkla Maydanozgiller denmiş olsa da, aslında Kerevizgiller denmesi gereken Apiaceae familyasındandır. Adi maydanoz, İri yapraklı maydanoz ve Kıvırcık maydanoz gibi çeşit ya da alt türleri vardır.

Güllerin, domateslerin, kuşkonmazların yakınına ekilirse, bu bitkileri hastalıklara karşı dirençli kılar. Maydanozu ev içinde saksılarda yetiştirmek de mümkündür, yeter ki günde beş saat gün ışığı ya da 12 saat yapay ışık alsın. Daha çok ürün elde etmek için maydanozun ortadaki filizini kesmemek; ikinci yılında açan çiçekli dalları ise bekletmeden yok etmek gerekir.

Coğrafya ve Tarihçesi: Gen merkezi Güney Avrupa, Batı Asya ve Kuzey Afrika; özetle Akdeniz havzası olmalıdır. Binlerce yıldan bu yana üretimi yapılır. Günümüzde dünyanın bütün kıtalarındaki ılıman bölgelerde yetiştirilir.
İstanbul ve Kastamonu illerimizde 0-2000 metrelerdeki tarlalar ve bahçelerde kültürden kaçmış olarak da kaydı bulunan maydanozun 1998 yılı toplam Türkiye üretimi 32 bin ton olarak gerçekleştirilmiştir.
Eski Yunanlılar bu bitkinin, mitolojik kahraman Arkhemoros’un kanından doğduğuna inanır; onu yaşama sevincinin, şölenin simgesi, kutsal bitki sayarak, dekoratif amaçlarla da kullanır.
Romalılar, güç ve kurnazlık verdiğine inandıkları için maydanozu gladyatörlere yedirir. Öte yandan maydanoz Romalılar için ölümün de simgesidir ve mezarlarını onunla süslerler.
Ortaçağ’da (5-15. yy), kıtlığa ve felakete yol açacağı inancıyla, maydanozun yerinden sökülüp başka yere dikilmesi yasaklanır. Musevilerin Msır’daki esaret yıllarından çıkışlarının anısına kutladıkları Hamursuz (Fısıh, Pesah) bayramlarının geleneksel bitkilerindendir.
Uzun yıllar boyunca maydanozun cinsel gücü artırdığına (afrodizyak) inanılmıştır. İö I. yy’dan bu yana idrar söktürücü ve âdet düzenleyici olarak kullanılır.
Eski Yunanlılar ve Romalılardan bu yana hoş kokusuyla mutfaklarda da yer alır. Homeros (IÖ 9-8. yy) antik savaşçıların atlarını maydanozla beslediklerini yazar. Romalılar ziyafet sofralarını, gerek zehirlenme tehlikesine karşı, gerek kötü kokuları def etme amacıyla, maydanozla donatmıştır.
Ünlü Frenk kralı Charlemagne’ın (Şarlman) (742-814) manastırlarda ve imparatorluk bahçesinde yetiştirilmesini emrettiği bitkilerden biri de maydanozdur.

Kullanılan Kısmı ve Bileşimi: Mutfakta bitkinin yapraklarıyla sapları, halk hekimliğinde bütün kısımları; yaprakları, sapları, ikinci yılın sonbaharında topraktan çıkarılan kahverengimsi-sarı renkli kazık kökleri, tohum-meyveleri, tohumlarından su buharıyla damıtılan uçucu yağı kullanılır.
Bileşiminde bolca C vitamini (askorbik asit), A, B1 (tiamin), B2 (riboflavin), B3 (PP, niasin), B9 (folik asit, folat), E vitaminleri, başta demir olmak üzere, potasyum, kalsiyum, fosfor, magnezyum, sodyum, bor, manganez, çinko, bakır, nikel, krom, kobalt, selenyum, vanadyum gibi mineral ve oligo elementler, apigenin, luteolin, apiin, myristicin gibi flavonoitler, uçucu ve sabit yağ, oleorezin, müsilaj (kökünde); uçucu yağında da apiol, myristin, foliosum gibi maddeler bulunur.

Uçucu Maydanoz Yağı: Sıvı, renksiz ya da sarı renkli, taze, otsu, hoş kokuludur. Parfüm olarak kullanıldığı gibi idrar ve âdet söktürücü, kan temizleyici, mikrop yok edici, vücudu güçlendirici ve uyarıcı olarak bilinir; adet dönemiyle de ilişkili olarak, kan dolaşımı sorunlarını gidermede, ödemde-idrar azlığında, yorgunluk, halsizlik durumlarında, bacak tutulmalarında, kırıklıklarda kullanılır. İdrar yollarını, karaciğeri ve safra kesesini temizler. Diğer bitkisel ve uçucu yağlarla karıştırılarak içinde bulunulan mekanın havasını temizlemek üzere birkaç damla damlatılır. Kan akışını artırmak üzere bitkisel bir yağ içinde inceltilerek bacaklara sürülüp ovuşturulur. ilgili hekim önerisiyle günde 3 kez 1-2 damla ağızdan da alınabilir.

Dikkat: Hamileler, böbrek rahatsızlığı olanlar ve sancılı adet görenler uçucu maydanoz yağını kullanmamalıdır!

Maydanozun Genel Faydaları: Maydanoz, idrar artırıcı, âdet düzenleyici ve kolaylaştırıcı, bağırsak yumuşatıcı, gaz giderici, balgam söktürücü, spazm çözücü, romatizma, gut iyileştirici, sindirim kolaylaştırıcı, mikrop yok edici, vücudu güçlendirici, yaşlanmayı geciktirici, depresyon giderici, tansiyon düşürücü, böbrek destekleyici, süt artırıcı, kepek yok edici, vücutta histamin salınımını azaltıcı, ateş düşürücü, kan şekerini düşürücü özellikleriyle bilinir.
Güçlü bir idrar söktürücü olduğu için vücudu zehirlerden, romatizma ağrısından kurtarır, taş düşürücü, ödem yok edici etkiler gösterir. Sarılığa ve mesane iltihabına (cystite) karşı kullanılır.
20-50 gr bitki 1 litre (5 bardak) kaynar suyla demlenir, günde 2-3 kez birer bardak içilir.
Doğumun ardından maydanoz kökü ve tohumlarıyla demlenen çayın içilmesi, hem süt gelişini sağlamak, hem de rahmi güçlendirmesi açısından yararlıdır.
Bitkinin yaprakları birkaç gün, emzikli bir annenin memelerinin üzerinde tutulursa, süt oluşumunda bir bolluk görüleceğine inanılır.
Maydanoz kansızlık ve hastalık sonrasındaki nekahet dönemi için de yararlıdır.
Yapraklarından hazırlanan lapa böcek sokma ve ısırmalarına, kanserli tümörlere ve göz enfeksiyonlarına uygulanır. Bir araştırmada myristicin alkaloitinin prostat kanserine iyi geldiği gözlenmiştir.
Bitkinin özsuyunun emdirildiği pamuk, ağrıyan dişe ve ağrıyan kulağa uygulanır. İdrar ve adet söktürücü etkisini modern tıp da kabul eder.
Tarihten gelen cinsel gücü artırıcı (afrodizyak) olduğu yolundaki görüş günümüzde de yer yer sürer. Bitkilerle tedavi konusunun üstadı Turhan Baytop da maydanoz meyvelerinin afrodizyak olduğunu belirtir.

Dikkat: Aşırı maydanoz tüketimi zararlı olabilir. Ayrıca hamileler, emzikliler ve 7 yaşından küçük çocuklar çok fazla yememelidir! Maydanozun böcek koyucu özelliği de vardır, özsuyu cilde sürülürse sivrisinek yaklaşmaz. Kepek ve saç dökülmesini önlemek üzere bitkiden demlenen çayla saçlar oyularak yıkanır.

Ülkemizdeki Uygulamalar: Maydanoz Bolu, Çankırı, İzmir, Trabzon… illerimizde idrar söktürücü, basur, mayasıl iyileştirici, kolesterol düşürücü, kanı sulandırıcı, cinsel gücü artırıcı, vajinal akıntıyı durdurucu, ağrı giderici olarak bilinir.
İstanbul’da dişeti iltihabı ve pamukçuk tedavisi için yapraklar dövülür, çıkan suyla ağız ve dişetleri yıkanır. Bel soğukluğu için kaynatılmış maydanoz suyunun buğusuna oturulur.
İzmir-Bergama’da adet fazIalığında kereviz ile kaynatılıp ilik içilir, ağız kokmasında kaynatılıp suyu içilir, arı sokmasında dövülüp konur, göz kaşıntısında tohum iyice dövülüp uygulanır, idrar zorluğunda ve sisler-de lapa vurulur, sıtmada dövülmüş kökün suyu limonla karıştırılıp içilir, yara temizlemede üzerine konur.
Sivas’ta bademcik iltihabı için sütle kaynatılıp boğaza sarılır.
Bursa ve Sivas çevrelerinde idrar zorluğunu gidermek üzere bitkinin kökü kaynatılarak içilir.
Bursa köylerinde böbrek rahatsızlıklarıyla böbrek taşını ve kumunu düşürmede kullanılır.
Bursa-İnegöl’de bir demet maydanoz dövülüp arının soktuğu yere sarılır; böbrek taşları için sabahları maydanoz ya da yoğurt suyu içilir; öksürük için çiğ maydanoz yenir.
Diyarbakır’da kadın hastalıklarında ve böbrek taşıyla kumunu düşürmede kullanılır. Denizli’de kum sancısını geçirmek için maydanoz kaynatılıp suyu içilir ya da çiğ olarak yenir.
Kütahya çevresinde böbrek taşlarını düşürmek amacıyla maydanozun kökü bakla çiçeği, ayrıkotu kökü ve mürver çiçeğiyle birlikte kaynatılıp içilir.
Bitlis-Adilcevaz’da idrar artırıcı, tansiyon düşürücü, böbrek iltihabını temizleyici kabul edilir.
Sivas-Ulaş’ta rahim uruna karşı süt kaynatılıp içine maydanoz yaprakları konarak buğusuna oturulur, mayasılda zeytinyağıyla kavrulmuş maydanoz sarılır, böbrek taşında mısır püskülüyle maydanoz kaynatılıp sabahları aç karna içilir.
Gaziantep’te idrar artırıcı ve taş düşürücü olarak 50 gram tohum-meyve 1 litre (5 bardak) kaynar suyla demlenip günde 2-3 bardak içilir.
Balıkesir-Sayaştepe’de belsoğukluğu tedavisi için telli kavak (akkavak) yapraklarıyla birlikte kaynatılarak içilir.
Mut – Gülnar – Ermenek yöresinde nefes darlığı için bir demet maydanoz ve bir baş sarımsak zeytinyağıyla kavrulur, sabahları 1 çay kasıp yenir.

Mutfaktaki Değeri: Mutfakta renk, koku ve lezzet verici olarak, çiğ ve hafif pişirilerek, kullanılmadığı yer neredeyse yok gibidir. “Her şeye maydanoz…” sözü boşuna söylenmemiştir. Ayrıca bitkinin sapları, kurutulup un haline getirilerek, yemeklere renk verici olarak eklenir. Taze ya da kurutulmuş yapraklardan demlenen çayın hoş içimli, kendine özgü bir lezzeti vardır, C vitamini (askorbik asit) deposu olması da cabası.

15 Yorum

  1. Maydanoz yağı nın karaciğer yağlanmasına faydası varmıdır, varsa nasıl kullanılması gerekir?

  2. Maydonos yağı yanıcımıdır aktardan aldım tadı tiner gibi geldi çakmak çaktım yandı bu konuda yardımınızı bekliyorum

    1. Maydanoz yağı aldım nasıl kullanacağız siz nasıl kullanıyorsunuz acaba… Teşekkürler

  3. kendimi yorgun ve bıtkın hıssedıordum karaciğerim yağlıydı 2 şişe kullandım çok faydasını gordum….

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.