Mango Nedir? Nerede Yetişir? Faydaları Ve Zararları Nelerdir?

Bizde yeni yeni duyulsa da, dünyada muz, üzüm, portakal ve elmadan sonra hasadı en çok yapılan beşinci meyvedir, Mango “Tropiklerin şeftalisi” diye anılır. Mango, Sakızağacıgiller (Anacardiaceae) familyasındandır.

Boyu  30 metre boylanabilen, ancak genellikle 15 metre dolaylarında kalan; terebentin (menengiç ya da sakızağacı) kokulu, 30 em uzunlukta. dar ve uzun, derimsi, parlak yeşil, almaşık dizilişli yapraklarını dökmeyen; haziran-ekim aylarında, dal uçlarında, salkımlar halinde, hoş kokulu, sarımsı-pembemsi küçük çiçekler açan; erik boyundan başlayıp 2 kg’ı aşan iriliğe kadar ulaşabilen, genelde 300-700 gr çeken, etli bölümü sulu ve baharlı lezzetli, ortasında iri yassı bir çekirdek bulunan, yeşil, sarı, morumsu ya da kırmızı renkli, yuvarlak, yüreksi ya da uzunca biçimli, yılda yüz dolayında meyve veren bir ağaçtır.
Üretimi tohum ekilerek ya da daldırmayla yapılır. Meyvesinden yeni çıkan taze tohumlar 2-4 hafta içinde çimlenir. Tropikal iklimde derin ve zengin toprak ister.
Meyvesi için olduğu kadar gölgesi için de yetiştirilir. Odunu da ince marangozluk işleri için uygundur.

Coğrafya ve Tarihçesi: Gen merkezi Myanmar (eski adları Birmanya ve Burma) ile Malezya’dır. Güneydoğu Asya’da 4-5 bin yıldır bilinir. 16. yy’da, önce Kuzey Afrika’ya, sonra Orta ve Güney Amerika’ya, Brezilya’ya, Portekizliler tarafından götürülmüştür. Bugün hala Hindistan ve Myanmar ormanlarında kendiliğinden yetişir.
Dünyada bugün tropikal ve ılıman iklime sahip 89 ülkede mango yetiştirilmekte ve üretim hızla artmaktadır. 2004 yılında 26 milyon tonu aşkın ürün elde edilmiştir.
En çok üretim yapılan ülkelerle 2004 yılı miktarları böyledir: Hindistan (10 milyon 800 bin ton), Çin (3 milyon 622 bin ton),Tayland (1 milyon 750 bin ton), Meksika (1 milyon 503 ton), Pakistan (1 milyon 72 bin ton), Filipinler (890 bin ton), Brezilya (845 bin ton), Endonezya (800 bin ton), Nijerya (730 bin ton).

Kullanılan Kısmı ve Bileşimi: Mutfakta ağacın olgun ve olgunlaşmamış meyveleri kullanılır; baharat olarak, daha çok olgunlaşmadan toplanıp kurutulan ve öğütülen ekşi, buruk, hafif sakızsı lezzetli meyveler değerlendirilir.
Halk hekimliğindeyse, meyvenin yanı sıra, yapraklar, dal ve gövde kabukları kullanılır. Meyve bir A, C (askorbik asit), E vitamini ve demir deposudur; bunu yanında, bileşiminde Bi (tiamin), B2 (riboflavin), B3 (PP, niasin), B5 (pantotenik asit), B6 (pridoksin), B9 (folik asit, folat), bolca potasyum, fosfor, kalsiyum, magnezyum, demir, manganez, çinko, bakır gibi minerallerle oligo elementler, protein, yağ ve glikozit bulunur.
Bir mango, bir insanın günlük demir, betakaroten (A vitamininin ön maddesi), C (askorbik asit) ve E vitamini ihtiyacının tamamını karşılar. A vitamini açısından portakaldan 20 kat daha zengindir.

Mangonun Faydaları: Mango serbest radikallere karşı güçlü bir koruyucudur.
Virüs, mikrop ve haşere yok edici, solucan düşürücü, astım iyileştirici, kalbi güçlendirici, gebelik önleyici, yumuşatıcı, ishal kesici, sindirim kolaylaştırıcı, akciğer-mide ve rahim kanamalarını durdurucu, kanser iyileştirici, kolesterol ve tansiyon düşürücü olarak bilinir.
Yaprakları astım, bronşit gibi solunum yolları rahatsızlıklarına, çekirdeği karın ağrısına, ishal ve dizanteriye; kabuğunun kaynatılmış suyu ağız yaralarına ve basura karşı kullanılır.
Ağacın kabuğu cinsel gücü artırıcı (afrodizyak), iştah açıcı, kalbi destekleyici, ishal kesici özellikleriyle anılır.
Meyveden çıkan çekirdekler yeme dönüştürülür. Bunlar kıtlık halinde un yapılıp yiyecek olarak da değerlendirilebilir.
Çekirdeklerden elde edilen tereyağı kıvamındaki yağ, saç ve cilt bakımında kullanılır.

Dikkat: Kanı sulandırıcı ilaçlarla birlikte alınmamalı; ilgili hekime başvurulmalıdır!

Mutfaktaki Değeri: Biraz limonsu, kayısı ya da muzsu ve sakızsı lezzetli olgun meyveler, öylece yenirken; Kuzey Hindistan’da olgunlaşmadan kurutulup öğütülen meyveler yemeklere lezzet verici olarak eklenir.
Bir başka kullanım şekli, karidesli bir sosla karıştırılıp işlem görmesidir. Filipinlerin ve Çinhindi’nin (Vietnam, Laos, Kamboçya) bir spesiyalitesidir bu ve meyve taze olarak kullanılır.
Mangoyla meyve suyu, şurup, alkollü içki, reçel, dondurma yapılır.
Meyve olarak beyaz etlerle iyi gider, meyve salatalarına, ekmek yapımına girer. Olgunlaşmamış meyvelerin turşusu yapılır ya da tuzlanarak yenir.
Çeşitli meyve-sebze ve baharatları birleştirip, tatlılarla tuzluları kaynaştırmasıyla bilinen, bir turşu türü, tipik İngiliz garnitürü olan “Chutney”in oluşumunda yer alır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.