Mahlep Nedir? Nerede Yetişir? Faydaları Ve Zararları Nelerdir?

Mahalli adı: Keniro, endirez, kokulu kiraz, melem.

Kökeni ve Yayılışı: Anavatanı, Avrupa ve Batı Asya’dır. Mahlep, Güney Avrupa, Orta Fransa, Güney Almanya, Kuzey Asya, Kafkasya ve Türkistan içlerine kadar uzanan oldukça geniş bir sahada doğal olarak yayılmıştır. Kuzey ve Doğu Anadolu’nun 800-2.000 m. yüksekliklerinden Alp bölgeleri-ne kadar yayılmıştır. Türkiye’nin birçok yerinde doğal olarak rastlanmaktadır. Mahlebin yurdumuzda yetişen 2 önemli tipi vardır.

Sarı Mahlep: Meyveleri olgunlaşınca kırmızı renk alır. Gövde açık kahve renklidir. Tokat bölgesinde kiraz ve vişneye anaç olarak kullanılan çeşit sarı mahleptir.

Kara Mahlep: Meyveleri olgunlaşınca siyah bir renk alır. Kiraz ve vişne için uygun anaç değildir.

Bitkisel Özellikleri: Yaklaşık olarak 6-10 m. kadar boylanabilen bir ağaçtır. Ana kökler toprağın derinliklerine iner. Gövdesi genellikle diktir. Yapraklar spiral dizilişlidir, dairemsi veya geniş yumurta biçiminde ve 2.5-8.0 cm. x 15-6.0 cm. boyutlarındadır. Yaprak tüysüz, koyu yeşil renkli, yaprak kenarı ince testere dişli ve 3 cm. uzunluğundadır. Çiçekleri hoş kokulu ve beyazdır. 8 mm. çapındadır. Çekirdekli sulu meyve, küresel biçimli ve 6-12 mm. boyunda, önceleri sarı sonra kırmızı ve daha sonra da siyaha dönüşür. Tadı ekşi ve buruktur.

İçerikleri: Mahlep tohumu %27-36 oranında yağ içerir ve cumarin taşır. Mahlep yağı boya sanayinde önemlidir. Bu yağ %35 kadar eleostearin asidi taşır. Bu asidin gliseridi pek az yağda bulunmaktadır. Eleosterain asidinin gliseridini taşıyan yağların filmleri elastikiyet ve suya karşı dayanıklılık bakımından diğer kuruyan yağlardan daha üstündür.

Faydalanma Yönleri: Kurutulmuş mahlep meyveleri balgam söktürmede, böbrek sancılarının giderilmesinde, mide ve bağırsak gazlarının çıkarılmasında kullanılır. Bunun için 15 g. mahlep tohumu dövülerek l’er kaşık bal ile yutulur.
Hazımsızlığı gidermede, idrarın damla damla gelmesini önlemede, kara-ciğer hastalıklarında, cinsel gücü artırmada, nefes darlığı ve astımı olanlar bu sorundan kurtulmada, prostat ve şeker hastalıklarında kullanılır. Kuvvet verici özelliği de vardır.
Bitkinin kabukları Cumarin ihtiva ettiğinden hoş kokuludur. Bu yüzden de eskiden tütün içmekte kullanılan çubuklar bu türden yapılmaktaydı. Bunun yanında mahlep meyveleri krem ve ilaç sanayinde geniş olarak kullanılır. Kurutulup toz haline getirilen meyveleri kurabiyelere, muhallebilere ve tüm hamurlu yiyeceklere koku vermek üzere kullanılmaktadır.
Mahlep ağacının tahtaları sert ve damarlı olduğundan oymacılıkta kullanılır. Kına haline getirilen mahlep tohumları ter kokusunu giderdiğinden vücuda sürülür. Çok az miktarda da kozmetik sanayinde kullanılır.

Dikkat: Cerasus cinsinin çeşitli türlerinin yaprak ve özellikle tohumlarında hidrojen siyanürü bulunur. Kendini acı lezzetiyle hissettiren bu maddenin çok az miktarı solunumu ve sindirimi canlandırır; hatta kanser önleyici etki gösterirken, fazla miktarı nefes alamamayla kendini gösteren zehirlenmeye yol açar?
Mahlep parfümeri endüstrisinde de kullanılır.
Mahlebin çekirdeğinden elde edilen yağ, boya endüstrisinde değerlendirilir.
Ağacın gövdesi ve dalları güçlü, dayanıklı olup, baston benzeri küçük ahşap eşyalar yapımında kullanılır.
Bileşimindeki kumarinden ileri gelen hoş kokusundan dolayı, eskiden sigara-tütün içmeye yarayan çubuklar mahlep dallarından yapılırdı. Hatta Fransa’daki adlarından biri de bundan dolayı “Pipo ağacı”dır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.