Kenger Nedir? Nerede Yetişir? Kenger Otu ve Faydaları

Mahalli adı: Çakır dikeni, çengel otu, çengel, enger, henger, kalağan, kengi otu, kepre, kingar, sakız otu, tatlı kenger, kanak, kaluğa.

Kökeni ve Yayılışı: Kenger; Güney Avrupa, Asya ve Anadolu’da yetişmektedir. Anadolu’da, Karaman, Ermenek, Toros dağları (Gülek civarı), Bayburt, Elazığ, Antalya (Yayladağı), Gaziantep, Silifke, Diyarbakır, Tunceli, Van, Ankara, Eski-şehir, Sivas (Kangal), Erzincan, Ağrı (Tutak ve Patnos), Antalya (Perge), Mut, Konya, Ereğli, Hatay (Kırıkhan), Hakkari (Yüksekova, Şemdinli), Ayaş, Sivrihisar, Polatlı, Kayseri vb yerlerde olmak üzere değişik iklim ve yükseltilerde yetişmektedir. Erzincan Keşiş dağında 2.500 m.’ye kadar yayılış göstermektedir.

Bitkisel Özellikler: Çok yıllık, otsu bir bitkidir. 20- 100 cm. boylanabilen, sapı dik ve sert; dallanan yaprakları sert, tüylü, düz, silindirik ve dikenlidir. Gövde ve kökleri sütlü bir bitkidir. Oldukça derinlere gidebilen kazık kök sistemine sahiptir. Yaprakları tüylü, geniş, üçgen şeklinde, kabaca dikenli, 7-30 cm. uzunluktadır. Çiçek kümesi, sapların ucunda 7 cm. kadar uzunluktadır. Çiçek başları 7-17 mm. kadardır. Nisan-Mayıs aylarında çiçek açar. Meyveleri, düzgün yumurta şeklinde, sert kabuklu meyve tipinde, 10-15 mm. uzunluğun-dadır.

Faydalanma Yönleri: Bitkiler, ilkbaharda sapa kalmadan önce yeşil ve körpe iken toplanarak sebze olarak kullanılmaktadır. Bu dönemde toplanan kengerlerden değişik yemekler yapılır.

Bitkinin kök ve gövdesinde, sakız yapımında kullanılan süt kıvamında bir madde bulunur. Kenger sakızı elde etmek için; bitkinin üst kısımları kuruduktan sonra (Ağustos sonlarında) köklerin etrafındaki toprak açılır. Açığa çıkan kökün baş kısmı keskin bıçaklarla çizilir. Bu çiziklerden dışarı çıkan süt görünüşündeki sakız, fındık büyüklüğüne erişir ve bir gün içinde koyulaşır.

Sakızlar, tam anlamıyla koyulaştıktan sonra toplanır. Çizilen kısımlar toprak seviyesine çok yakın- olduğu için sakızlara toprak bulaşır. Toplanan sakızlar sıcak su ile yıkanarak temizlenir. Bu esnada yumuşamış olan sakız topaklarının birkaçı bir araya getirilerek 2.0-2.5 cm. çapında ve 3-4 cm. kalınlığında ve disk biçiminde kütleler yapılır. Bu şekilde yapılan sakızlar bir ipe dizilir ve su içerisinde muhafaza edilir.
Kenger sakızlarının iştah açıcı ve diş etlerini kuvvetlendirici bir özelliği vardır.

Tohumları kahve olarak kullanılmaktadır. Bu maksatla; kapitilum-tablaları olgunlaştıktan sonra bitkiler orak ve çatal yardımıyla biçilir ve harman edilecek yere getirilir. Harman yerinde, sopa darbesi ile tablalarından tohumları çıkartılır. Çıkarılan tohumlar elekten geçirilip kurutulduktan sonra kavrulur, dövülür ve 2. kez elekten geçirilir. Elde edilen dövülmüş tohum parçaları kahve olarak tüketilmektedir. Günümüzde Ermenek’te kahve yapan küçük işletmeler isteği karşılayamamaktadır. Kahvesi; yorgunluğu giderici, mide asidini önleyici olarak bilinmektedir.

Çiçeği, yaprağı veya meyvesi, dövülerek yağ ve balmumu ile karıştırıldıktan sonra elde edilen merhem yaralara ve katı urlara sürülürse yaraları iyi eder. Bu karışım böbrek ve mesane rahatsızlıklarına da iyi gelir. Bir miktar yenildiğinde cinsel gücü artırır.

Makarna ve Yeşil Mercimekli Kenger (4-6 kişilik)

  • 250 gr soyulup ufak doğranmış kenger kökü,
  • 1/2 su bardağı yeşil mercimek,
  • 1 yarım halka halinde doğranmış soğan,
  • 3-4 diş doğranmış sarımsak,
  • 1 çorba kaşığı kurutulmuş tatlı kırmızı biber parçası,
  • 1 su bardağı makarna,
  • 3-4 çorba kaşığı zeytinyağı,
  • tuz
  • karabiber,
  • 1 çay kaşığı toz zencefil,

Mercimekleri ayıklayın ve 3-4 saat suda bekletin, Yayvan bir tencereye yağ, soğan, sarımsak, tuz, karabiber ve 1 bardak su koyup kapağını kapatın, Harlıca ateşte 5 dakika kadar pişirdikten sonra kengerleri ekleyin. Beş dakika daha pişirdikten sonra mercimek, kırmızı biber, baharatlar ve üzerini 1-2 parmak geçecek kadar su ilave edin. Su kaynadıktan sonra ateşi kısın ve mercimekler yumuşayana kadar pişirin, Makarnaları ekleyin, karıştırın, Makarnalar yumuşadığında servisini yapın, Bu tarifte mercimeklerden dolayı makarnanın rengi değişir, Dilerseniz makarnayı  haşlayıp servis edeceğiniz zaman ekleyebilir veya yerine ev eriştesi kullanabilirsiniz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.