Kaju Nedir? Nerede Yetişir? Faydaları Nelerdir?

Kaju, Sakızağacıgiller (Anacardiaceae) familyasındandır. Boyu 10-12 metre boylarında, yoğun dallı; 10- cm uzunluk ve 7-12 cm genişlikteki, belirgin damarlı, parlak, derimsi yeşil, almaşık yapraklarını dökmeyen; dal uçlarında 10- 2k? cm’lik seyrek salkımlar halinde, 7-9 mm uzunlukta, 5 adet kırmızımsı çizgili beyaz taçyapraklı çiçekler açan; 10-20 x 4-8 cm boyutlarında, olgunlaştığında sarımsı-kırmızı renge dönen, etli, sulu, şişkin, ekşimsi tatlı lezzetiyle yenebilir, armutsu meyvelerinin (kaju elması) ucunda 2,5 x 3,5 cm boyutlarında, çift kabuklu, fasulyemsi-böbreksi ve yine yenebilir bir çekirdek (kaju bademi) bulunan, 25-45 yıl ömürlü bir ağaçtır. Ağaç kültür ortamında iki yaşında, doğal ortamında 5 yaşında ürün vermeye başlar ve 20-30 yıl boyunca yılda ortalama 15 kg meyve verir.

Ağacın üretimi daha çok tohumla yapılır. Tropikal iklimde yetişir, kuraklığa dayansa da soğuğa gelemez.

Coğrafya ve Tarihçesi: Gen merkezi Orta Amerika’dır; Brezilya ile Meksika arasındaki bölgeler. Özellikle Karayip adaları ve Haiti. Buralarda Avrupalıların gelişinden çok önceleri üretimi yapılmıştır.

15. yy’da Portekizli ve İspanyol sömürgeciler tarafından Doğu Afrika ve Hindistan’ın kıyı kesimlerine götürülmüştür. Günümüzde pek çok tropikal ülkede bulunur; Güney Amerika’da, Afrika’da, Asya’da üretimi yapılır.

En önde gelen ülkeler, 2005 yılı üretim miktarlarıyla birlikte şöyle (bin ton olarak): Vietnam (827), Hindistan (460), Brezilya (251), Nijerya (213), Endonezya (122), Tanzanya (100), Fildişi Sahili (90), Gine Bissau (81), Mozambik (58), Benin (40).

Orta Amerika yerlilerince, Avrupalılar ülkelerine ayak basmadan önce, yüzyıllarca ağacın meyvesi ateş düşürücü, mide güçlendirici ve ağız kokusunu giderici olarak kullanılmıştır.

Kullanılan Kısmı ve Bileşimi: Mutfakta öncelikle meyvenin ucundaki çekirdek-tohum, ikincil planda meyve; halk hekimliğindeyse bütün toprak üstü kısımlar ve çekirdek-tohumdan çıkarılan bitkisel yağ kullanılır.

Ağacın yapraklarında tanenler ve flavonoitler; kabuğunda reçine, zamk ve böcek öldürücü maddeler; kaju elmasının bileşiminde proteinler, yağlar, karbonhidrat, kalsiyum, fosfor, demir mineralleriyle A, B1 (tiamin), B2 (riboflavin), B3 (PP, niasin), C (askorbik asit) vitaminleri; bademindeyse protitler, glikozitler, lipitler, potasyum, fosfor, kalsiyum, magnezyum, sodyum, demir, bakır, çinko, manganez, nikel, molibden, flor, iyot gibi mineral ve amino elementleriyle B1 , B2, B3, B5 (pantotenik asit) vitaminleri; bitkisel yağında E vitamini ile oleik (omega 9), linoleik (omega 6) yağ asitleri bulunur.

Kajunun Faydaları Nelerdir?

Kaju iyi bir yüksek tansiyon düşürücü ve tansiyon ayarlayıcı olmasının yanında şeker hastalığına da iyi geldiği bilinir.
Bunun için 5-10 gr ağaç kabuğu tozu, yarım litre suda eritilir ve günde iki kez 20 ml içilir.

Meyve kabuğundan elde edilen yağ, diş çürüklerinde, nasır ve siğillerde kullanılır.

Ağaç kabuğunun kaynatılmış suyu kadın hastalıklarında yara iyileştirici olarak değerlendirilir.

Meyve ishal kesici ve serinlik vericidir. Bitkinin kaju bademi dediğimiz çekirdek-tohumundan çıkarılan bitkisel kaju yağı, yaşlılıkta, kuru ve tahrip görmüş ciltlerde canlandırıcı etki gösterir.

Geleneksel Hint hekimliği olan Ayurveda, kaju meyvesini cinsel isteksizliği giderici ve cinsel gücü artırıcı (afrodizyak), solucan düşürücü, ishal kesici, yüksek ateş düşürücü, tümör yok edici ve yara iyileştirici olarak görür.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.