Böğürtlen Nedir? Nerede Yetişir? Faydaları Nelerdir?

Anavatanı Güney ve Orta Avrupa, Asya’dır. Böğürtlen ilaç olarak kullanılan en eski bitkilerdendir. Hippokrates böğürtleni ve meyvesini ilaç olarak kullanmıştır. Dioskorides özellikle diş etlerini güçlendirmek için yaprağının çiğnenmesini önermektedir. Plinius sürgünlerini ishale karşı kullanmıştır.

Meyvenin suyuna bal, biraz safran ve mırra karıştırarak yaptığı şurubu ise her türlü hastalığa deva olarak önermektedir. Galenus kökünden taş eritici olarak yararlanmıştır. Salerno okulunda dölyatağı ve bağırsak hastalıklarında yaprağı kullanılmıştır.

Lonicerus yaprağın çok gelen menstrüasyonda, ağız içi yaralarında ve diş etleri çekilmesinde uygulamıştır. Matthiolus kusmaya karşı ezilmiş yapraklarını karna serilmesini önermiştir. Leclerc yapraklarından yapılan gargarayı boğaz iltihaplarının tedavisinde kullanmıştır.

Tıbbi Nitelikleri: Güçlendirici, kan temizleyici, kan şekerini düşürücü, idrar söktürücü, yara temizleyici.

Kullanıldığı Yerler: Anjin, ağız içi yaraları, beyaz akıntı, diş eti kanama ve iltihapları, ses kısıklığı, ishal, şeker.

Botanik: Bitki ülkemizde batı ve güneybatı bölgesi dışında 1900 m’ye kadar yaygın yetişir. Yol kenarlarında, dağ yamaçlarında büyük çalılıklar şeklindedir. Yüzün üzerinde türü vardır, ancak bunların içindeki droglar ve etkileri hemen hemen aynıdır. Boyu yetiştiği yere göre 1 ile 3 m arasında değişir. Yatay olan kökünden toprağın içine doğru birçok yan kök ve yay gibi uzayan sürgünler verir.

Bitkinin gövde ve dalları dört köşedir ve üstleri geriye doğru kıvrık dikenlerle kaplıdır. Koyu yeşil yapraklar elips biçimlidir, kenarları ince dişlidir. Altları açık yeşildir ve keçemsi kıllarla kaplıdır. Almaşık yapraklar 3-5’li -gruplar oluşturur. Özellikle alttaki yapraklar 5’li, üsttekiler 3’1üdür. Çiçekler çoğunlukla haziranla ağustos ayları arasında açar, renkleri pembe ile beyaz arasında değişir. Parlak siyah meyvesi küçük meyveciklerin bir araya gelmesiyle oluşur.

Nelerinden Yararlanılır: Yapraklarından, taze sürgünlerinden, meyvesinden ve az da olsa kökünden yararlanılır.

Toplanması ve Saklanması: Mayıstan hazirana kadar tam gelişmiş taze yaprakları toplanır. Çoğunlukla çiçek açma döneminden önce toplanmaları önerilmektedir. Gölge ve havadar yerlerde ince serilerek kurutulur. Kururken ara sıra çevirmek gereklidir. ilkbaharın başında veya sonbaharın sonunda topraktan çıkarılan kökler ikiye veya dörde bölünerek kurutulur. iyice kuruduktan sonra daha küçük parçalara ayrılarak veya öğütülerek saklanır. Kökler ve yapraklar yapay olarak 35°C’de kurutulabilir. Meyveler tam olgunlaşmadan toplanmamalıdır. Küçük demetler halinde karanlıkta asılarak kurutulur.

Kokusu ve Tadı: Yaprakların ve sürgün uçları tatları buruktur. Tam olgunlaşmış meyveler tatlı ve aromandır.

Yan Etkileri: Herhangi bir yan etkisi yoktur. Sürekli peklik çekenler veya pekliğe eğilimli olanlar, böğürtlen yaprağı çayı içmekten ve başka çaylara böğürtlen yaprağı karıştırmaktan kaçınmalıdır.

Kullanma Biçimleri: içten ve dıştan uygulanır.

Bitkiden Yararlanma Yöntemleri:

Likör (veya tentür): 150 g meyve 45°’lik 1 litre alkolle  karıştırılır. Ağzı kapalı bir şişede güneşte veya orta  sıcaklıktaki bir yerde ara sıra çalkalanarak 1 ay bekletilip süzülür. Ham şekerle tatlandırılabilir,

içindeki Bazı Maddeler: Organik asitler (elma ve Isırgan yaprak 25 g mon asidi, oksalik, salisil asitler), flavon, yüksek o-Böğürtlen yaprak 25 g randa C vitamini, pektin, eterli yağ izi.

Çay: 1 çay kaşığı yaprağa 150 ml kaynar su eklenir, 15 dk demlenir, çok iyi süzülür. Limon karıştırılarak içilebilir.

Böğürtlenin Faydaları Nelerdir:

  • Bağırsak iltihaplarında ve mide kanamalarında çayı çok iyi sonuçlar vermektedir.
  • Kanlı ishal olan bebeklere uzun süre çayının verilmesi önerilmektedir.
  • Ses kısıklığına karşı özellikle ses sanatçılarının ve konuşmacıların meyve suyunu ılık olarak yudum yudum içmeleri veya gargara yapmaları önerilmektedir.
  • Hafif ishaller, 1-2 yemek kaşığı böğürtlen sirkesi 1 çay fincanı suyla içilerek durdurulabilir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.