Biberiye Nedir? Nerede Yetişir? Faydaları Ve Zararları Nelerdir?

Biberiye bizde hem park ve bahçelerde süs bitkisi olarak bolca yetiştirilir, hem de kurutulup ufalanmış yapraklarıyla aktarları, baharatçıları süsler, buradan mutfaklara akar. Ama asıl, kozmetikçilerin baş tacı ettikleri bir bitkidir biberiye; onun uçucu yağını (esans) ne yapacaklarını bilemezler. Biberiye, Balllıbabagiller (Lamiaceae) familyasındandır. Diğer adları: Akpüren (İçel), Akpürün (İçel), Beberiye, Beyazpüren (Adana), Biberya, Hasalban (Arapça Hassa lubân’dan), Karabiber (Aydın), Kuşdili, Pürem (Adana), Püren (Adana, İçel), Urumçiçeği, Zeytinçiçeği (Aydın), Zeytinnane (Çanakkale).

Biberiye ve Biberiye Yağının Faydaları ve Yan EtkileriBoyu Bosu ve Ötesi: 60-200 cm boylarında, kahverengi gövdeli, sık, dik, bazen dağınık dallı; sapsız, 1-6 cm uzunluk ve 1-4 mm genişlikte, dilsiiğnemsi, alta doğru kıvrık kenarlı, üst yüzü parlak koyu yeşil, alt yüzü gri renkli yapraklarını dökmeyen; mart-ekim aylarında, dal uçlarında, başaksı bir diziliş içersinde birçoğu bir arada, 5-15 mm boyunda, iki dudaklı, mor ya da açık mavi-eflatun, balverici çiçekler açan; her birinde sarımsı-kahverengi birer tohum bulunan, dört parçalı fındıksı, küçük meyvenin parçaları ağustos-ekim aylarında olgunlaşınca birbirinden ayrılan, hoş kokulu bir çalıdır. Üretimi tohum ekilerek ya da çelikle yapılır. Güneşli, kireçli, hafif toprakları sever. —15 dereceye kadar soğuğa dayanır. Bahçelerde süs ve çit bitkisi olarak yetiştirmenin yanında büyükçe saksılarda yetiştirmek de mümkündür biberiyeyi. Büyüme başlangıçta çok yavaştır.

Coğrafya ve Tarihçesi: Gen merkezi Akdeniz havzası ve Batı Asya’dır. İspanya, Fas, Fransa’dan ülkemize doğru güneş gören kıyılarda kendiliğinden yetişir. Tipik bir Akdeniz bitkisidir.
Ülkemizde de Hatay, Adana, İçel, Çanakkale illerimizde 30-250 metrelerdeki kireçli tepelerde, yol kenarlarında, kızılçam ile pembe çiçekli funda aralarında kendiliğinden yetiştiği gibi Akdeniz, Ege ve Marmara’nın kıyı kesimlerinde yetiştirilir de.
En çok üretim Yunanistan, İtalya, Fransa, İspanya, Portekiz, Tunus, İngiltere, Meksika ve ABD gibi ülkelerde yapılır.
Tarihin çok eski çağlarından bu yana bili-nen ve bellek güçlendirici olduğuna inanılan bir bitkidir. Mısır’daki firavun mezarlarından biberiye parçaları çıkmış, mitolojik dönemde aşk tanrıçası Aphrodite’e adanmıştır. Eski Yunanlılar onu dini ayinlerde, Romanlar insan sağlığında çeşitli alanlarda kullanmıştır. Hıristiyanlıkla birlikte de Bakire Meryem’e adanır ve Avrupa’da gelinlerin düğünde taşıdıkları çiçek buketinin içinde bağlılık (sadakat) simgesi olarak yer alır.

Kullanılan Kısmı ve Bileşimi: Türk Gıda Kodeksi’nin baharat tebliğine göre biberiye denince anlaşılması gereken; bitkinin “tekniğine uygun olarak kurutulmuş yaprakları”dır. Mutfakta biberiyenin taze ve kurutulmuş sürgünleri; halk hekimliğinde bütünü, ama en çok yapraklı dalları, yer yer çiçekleri ve özellikle de kozmetik dünyasında olmak üzre, bitkinin dallarının buharla damıtılmasından elde edilen uçucu yağı kullanılır. Körpe sürgünler yaz boyunca toplanıp taze olarak hemen, ya da gölgeli, havadar bir yerde kurutularak değerlendirilir. Bileşiminde tanen, acı madde, uçucu yağ (%1-2,5), reçineler, glikozitler, oleanolik ve ursolik asitler bulunur. Biberiyelerin uçucu yağları, yetişme bölgelerine göre; sineol (ökaliptol), kafur, borneol ağırlıklıdır. Türkiye’deki bitkilerin uçucu yağında ağırlıklı olarak kafur (%40,6) ve bunu izleyerek 1.8 sineol, ökaliptol, (%7,8), borneol (%5,4) gibi maddeler; örnek olarak Tunus kökenli biyolojik sertifikalı bitkilerin uçucu yağında da 1.8 sineol (%42,66-50,60) bulunur.

Biberiyenin Faydaları: Avrupa ve Fransız farmakopeleriyle İngiliz bitki farmakopesinde kayıtlı olan biberyenin asetilkolinesteraz enzimini gerileterek Alzheimer gibi hastalıklarda bunama ve unutkanlık sorunlarını giderici, virüs yok kanser-tümör oluşumunu engelleyici kan kanseri (lösemi) hücrelerini yok eder. kan şekerini düşürerek şeker hastalığını idrar söktürücü, iltihap kurutucu, karaciğer hasarını iyileştirici, safra söktürücü,.özellikleri yapay ve canlı ortam deneyleriyle; giderici, bronşit iyileştirici etkileri klinik araştırmalarla gösterilmiştir.

Biberiye genel halk hekimliği uygulamalarında vücudu güçlendirici, uyarıcı, mikrop öldürücü, bakteri yok edici, serbest radikal süspürücü, spazm çözücü, gaz giderici, karaciğer hasarını önleyici ve safra söktürücü, akciğer koruyucu, terletici, büzücü, koku verici, kalbi destekleyici, adet düzenleyici, sinir güçlendirici depresyon giderici, sindirim kolaylaştırıcı, yara iyileştirici, cildi temizleyici olarak bilinir. Kan dolaşımını düzenler, koroner damarları uyararak kalbi destekler, organizmayı canlandırır, düşük tansiyonu yükseltir. Cinsel gücü artırıcı (afrodizyak) etki belirten kaynaklar da vardır. 5-10 gram kurutulmuş biberiye 1 litre (5 bardak) kaynar suyla demlenip günde 3 kez kabızlık giderici, sindirim sistemini engelleyici, safra ve idrar söktürücü etkiler elde edilir.

Aynı su ya da demleme suyu, cerahatli yaralara, suçiçeği döküntülerine, burkulma ve ezilmelere, romatizma ve kas ağrılarına, siyatiğe, sedefe sürülürse iyileşme görülür. Biberiyeden yapılmış lapa ciltteki kırışıklıkları giderir. Biberiyeyle demlenmiş su saçları güçlendirir. Bunun için musluğun altına biberiye demetleri asıp üzerine sıcak su akıtılır, bu yolla doldurulmuş küvette yıkanmak, ya da bu şekilde durulanmak cildi ve saçları canlandırır, parlatır. Aynı kür, romatizma ve gut hastalığına karşı da etkilidir. 1978’de yapılan bir araştırmada, Türkiye’deki iki ilacın oluşumunda biberiyeden yararlanıldığı saptanmıştır. Bitkinin yaprak ve çiçeklerinden sarımsı yeşil boyar madde elde edilir. Kurumuş gövdeleri güzel koku için yakılır. Çamaşırların arasına güve-savar olarak biberiye dalları konur.

Ülkemizdeki Uygulamalar: Antalya, Aydın, Çanakkale, İçel çevrelerinde yapraklı ve çiçekli dallar, çiçekler, yapraklar hazımsızlık, gastrit, mide ülseri, kansızlık, astım, bronşit, soğuk algınlığı, grip, romatizma, migren tedavilerinde demlenerek ya da yemeklere eklenerek doğrudan ağızdan, Antalya’da yara iyileştirici olarak dışardan kullanılır. Bodrum ve çevresinde çiçekli dallar zihinsel yorgunluğa ve damar sertliğine karşı kaynatılarak içilir. İzmir-Bergama’da mide ağrısıyla şeker tedavisinde dallar, tansiyonda yapraklar kaynatılarak içilir, göğüs tutulmasında kurutulmuş yapraklar sigara gibi içilir. Gaziantep’te bitkinin çayı romatizma, sindirim güçlüğü, şeker, bağırsak iltihabı tedavilerinde 2-3 bardak içilir. Diyarbakır’da biberiye zayıflama umuduyla kullanılır. Adana-Saimbeyli’ de şeker hastalığına karşı kaynatılarak içilir.

Uçucu Biberiye Yağı: Hareketli, akışkan, sıvı görünüşlü, saydam, açık sarı, güçlü, zengin, baharlı kokuludur. 75-80 kg kurutulmuş bitkiden 1 kg dolayında uçucu yağ elde edilir. Uçucu biberiye yağı; soğuk algınlığı giderici, balgam söktürücü, bakteri, mantar yok edici, cildi ve saçları diriltici özellikleriyle bilinir; akciğerleri üşütme, bronşit, nezle, öksürük, sinüzit, kulak, mesane iltihabı, canchdid (bir tür mantar hastalığı), kronik yorgunluk, halsizlik, sürmenaj, boyun ve omuz ağrısı, kepek, saç dökülmesi, yorgun saç, sindirim güçlüğü durumlarında kullanılır. Yüzde 1 oranla bitkisel yağlarla (örnek kayısı çekirdeği yağı) inceltilerek, göğüs ve üşütme için günde 3 kez 5-6 damla göğüs kafesine ve sırta sürülüp ovuşturulur. Yorgunluk, sürmenaj ve sindirim sorunları için sabahları aç karna, uygun bir madde üzerine 2 damla damlatılarak ağızdan da alınabilir.

Saç için, şampuana ya da kreme 2 damla eklenir. Kafur, kokulu andızotu, çay ağacı, mentollü okaliptüs uçucu yağlarıyla birlikte kullanılması üşütme ve bronşite karşı; kafur ve kara ladin uçucu yağlarıyla birlikte kullanılması da yorgunluğa karşı etkisini artım. Uçucu biberiye yağı; Avustralya fındığı, badem, fındık, hintyağı bitkisi, jojoba, üzüm çekirdeği, zeytin bitkisel yağları ve akgünlük, çay ağacı, defne, greyfurt, gül, havuç, ıtır, kafur, karanfil, kekik, kokulu kananga, köri, laden, lavanta, limon, limonotu, mentollü okaliptüs, misk adaçayı, nane, yıldızsı okaliptüs, servi, süper lavanta, şekerleme çalısı, zencefil uçucu yağları ve elma sirkesiyle birlikte çeşitli formüller içinde de kullanılır.

Dikkat: Biberiye yağını aşırı kullanmamak gerekir, sinir sistemi bozukluklarına yol açabilir! Yine, hamileler, yüksek tansiyonlular, saralılar genel olarak biberiyeden uzak durmalıdır.

Mutfaktaki Değeri: Biberiyenin sakızsı, hafif acılı, son derece güçlü, kafuru ya da okaliptüsü çağrıştıran bir kokusu vardır. Bitkinin taze ya da kurutulmuş yaprakları salatalara ve salçalara çeşni katar; tavuk, balık yemeklerinin ağır kokularını hafifletir, sindirimlerini kolaylaştırır. Sirkeyle karışımından hoş bir salata sosu yapılır. Kuzu, koyun, dana etiyle iyi gider, domates sosunun lezzetini artım.. Sarımsaklı, zeytin yağlı, kekikli Akdeniz yemeklerinin vazgeçilmez otlarından biridir. Taze ya da kurutulmuş yapraklarından demlenen çayın kendine özgü hoş bir koku-su vardır.

Macaristan Kraliçesinin Gençlik İksiri

Dünyada en romantik biberiye hikayesi 1378 yılında yasanın Gut ve inme adlarıyla inleyen 72 yaşındaki Macaristan kraliçesi Elizabeth, bir manastırda hazırlanan gençlik iksirini kullanır ve bütün acıların-Can kurtulmakta kalmaz, gençlik ve güzelliğini de yeniden kazanır. Sadece bunları değil; Polonya kralının aşkın! da: Ondan evlenme teklifi alır! Bu olaydan sonra Avrupa’da yüzyıllarca “Macaristan Kraliçesinin İksiri” diye anılan sıvı madde, alkol içinde mayalandırılan biberiye çiçeklerinin öz suyundan başka bir şey değildir! Bazı uygulamalarda bu iksirin içine lavanta, nane ve mercanköşk de eklenir.

1 Yorum

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.