Ballıbaba Bitkisinin Kullanımı, Faydaları ve Zararları Nelerdir?

Lamium Yunanca gırtlak, boğaz anlamına gelen laimos veya lamos sözcüğü kökenlidir. Bitki bu adı tepesinin görünümü nedeniyle almıştır. Beyaz anlamındaki Albüm adı ise çiçeklerinin rengi yüzünden verilmiştir. Avrupa ve Asya ana vatanıdır.

Dioskorides ve Plinius birçok ballıbaba türünü tanıyorlardı. Beyaz ve kırmızı ballıbabayı kullanıyorlardı. Dioskorides’in leukas olarak adlandırdığı ballıbabarun hangi ballıbaba olduğu ise kesin olarak bilinmemektedir. Dioskorides bitkinin birçok hastalığın yanı sıra yabani hayvan ısırıklarına karşı da içilmesini ve lapa olarak kullanılmasını önermiştir. Plinius Mısır’da ballı-babadan birçok ilaç yapıldığını yazmış ve bitkiyi bir-çok hastalık için önermiştir. Örneğin tohumunu banotu, cıva, lekeli baldıran, mantar zehirlenmelerinde, yılan ısırıklarında, akrep sokmalarında, tuzla ezilmiş kök veya bitkiyi burun kanamalarında tampon olarak önermektedir.

Matthiolus da özellikle çıbanların, iltihaplı yaraların tedavisinde ve kanlı basur da kırmızı ballıbabayı önermektedir. Kneipp bitkiyi ısırganla karıştırarak solunum yolları hastalıklarında kullanmıştır. Leclerc’e göre suyu beyaz akıntıyı önlemektedir. Rahim boğazı çevresindeki iltihaplı kan damarlarının tedavisinde başarılı olduğunu da yazmaktadır. Madaus, alyuvarları sayısı az, kansız, isteksiz, bitkin genç kızlarda rahim güçlendirici olarak önermiştir. Künzle özellikle yaşlılarda görülen idrar zorluğunda, erken gelen menstrüasyonda önermiştir.

Tıbbi Nitelikleri: Balgam söktürücü, büzücü, kan dindirici, temizleyici, iltihaplarırnayı önleyici, yara iyileştirici.

Kullanıldığı Yerler: Beyaz akıntı, hemoroid, kanama, kansızlık, menstrüasyon, sistit.

Botanik: Ülkemizde 30’a yakın türü 1700-2000 m’ye kadar yetişir. Genellikle azotlu, zengin toprakları sever. Lamium Album Kuzeybatı ve Güney Anadolu’da, Lamium Maculatum Türkiye’nin kuzeyinde geniş bir şeritte, Lamium Purpureum ise Kuzey Anadolu’da yetişir. Çoğunlukla yol kenarlarında ve çalılıklarda görülür.

Beyaz ballıbaba çok yıllıktır. Bitkinin çok dallı kökü yere paralel büyür. Dikine çıkan gövde dört köşelidir ve seyrek kıllarla örtülüdür. Boyu 20-40 cm arasında değişir. Isırganı andıran yapraklar saplıdır, uçları sivri ve kenarları kaba dişlidir; yuvarlağımsı veya kalp biçimlidir; üstleri ve altları yumuşak kıllarla ör-tülüdür. Tepeye doğru saplar kısalır, uçları sivrileşir. 5-8 adet çiçek çember görünümlü olarak nisan, eylül ayları arasında açar.

Kırmızı ballıbabanın çiçekleri kırmızıdır. Lekeli ballıbabanın çiçeklerinin alt dudakları genellikle açık pembedir ve koyu erguvan rengi lekelidir.

Nelerinden Yararlanılır: Taze ve kuru olarak çiçeklerinden, çiçekli bitkiden, kökü ile çiçekli bitkiden ve yapraklarından yararlanılır.

Toplanması ve Saklanması: Tam olarak açan çiçekler çanak yapraksız toplanır, dikkatli bir biçimde gölgede kurutulur. Nemden korunarak hava geçirmeyen kaplarda saklanır, yoksa kısa sürede küflenir. Aynı yöntemle sadece çiçekli bitki veya çiçekli bitki köküyle birlikte kurutulur ve saklanır.

Kokusu ve Tadı: Ballıbaba bitkisi gençken kokusuzdur, ancak sonraları hoş olmayan acımsı ve keskin bir kokusu olur. Çiçekler balımsı kokuludur. Herkesin hoşuna gitmeyen, kendine özgü bir tadı vardır. Yan Etkileri: Herhangi bir yan etkisi yoktur.

Kullanma Biçimleri: içten ve dıştan uygulanır.

Bitkiden Yararlanma Yöntemleri: Çay, tentür ve tozundan yararlanılır.

Toz: Çiçek, çiçekli bitki veya tüm bitki kuruduktan sonra toz durumuna getirilir. Günde 1-3 bıçak ucu alınabilir.

Tentür: 10 g kök çok ince kıyılır, 70°’lik 50 ml alkolde 10 gün dinlendirilir, preslenerek süzülür.

İçindeki Bazı Maddeler: Alkaloit, aminoasitler, karbon-hidratlar, eterli yağ, saponin, sümüksü madde, tanen, flavon glikozit.

Ballıbaba türleri yeterince araştırılmamıştır.

Tafsiyeler:

Astım: Beyaz ballıbaba Isırgan çiçek 25 g bitki 25 g 1 çay kaşığı karışıma 150 ml kaynar su eklenir, 5 dk demlenir, kaynama noktasına kadar yavaş ateşte ısıtılır, süzülür. 3 ay süreyle günde 1-3 çay fincan’ içilir.

Bahar Kürü, Nezlesi, Solunum Yolları İltihapları: Beyaz ballıbaba çiçek 50 g 1 çay kaşığı çiçek 150 ml soğuk suda kaynama noktasına kadar ısıtılır, 5 dk demlenip süzülür. Günde 2-3 çay fincanı tatlandırılmadan en az 30 gün içilir.

Geciken Menstrüasyon: Ballıbaba çiçek 50 g 5 g bitkiye 250 mi kaynar su eklenir, 10 dk demlenip süzülür. Menstrüasyonun gelmesinden 14 gün önce başlanarak uzun süre, her gün 2 çay fincanı içilir.

Beyaz Akıntı 1: Beyaz ballıbaba tüm bitki 50 g  tüm bitki 1 litre suda 10 dk kaynatılıp süzülür.

Beyaz Akıntı 2: Ballıbaba çiçek 25 g Köpek otu bitki 25 g 2 çay kaşığı karışıma 250 ml kaynar su eklenir, 10 dk demlenip süzülür. Rahim her iki reçeteyle de günde 1 kere vücut sıcaklığında, basınç yapmadan yıkanır.

Böbrek ve idrar Torbası Taşları: Beyaz ballıbaba tüm bitki 50 g 20 g tüm bitki 1 litre kırmızı şarapta 10-15 dk kaynatılıp süzülür. Günde 1-3 çay fincanı içilir.

Rahim Güçlendirici, idrar Yolları Hastalıkları: Beyaz ballıbaba çiçek 50 g 6 g çiçeğe 400 ml kaynar su eklenir, 5-6 dk demlenip süzülür. Gün boyunca tümü içilir.

Rahim Kanaması: Beyaz ballıbaba çiçek, yaprak 50 g 15 g karışımına 300 ml kaynar su eklenir, 10 dk demlenip süzülür. Günde 2-4 çay fincanı içilir.

Ekzama: Beyaz ballıbaba çiçek 50 g 25 g çiçeğe 200 ml kaynar su eklenir, 10 dk demlenip süzülür. Çaya batırılan tülbent hafifçe sıkılarak ekzamanın üzerine konur. Pansuman günde birçok kez tekrarlanır.

Ekzama, Sıraca: Çemen otu tohum 10 g Ceviz ağacı yaprak 10 g Hercai menekşe bitki 10 g Yer sarmaşığı bitki 10 g Beyaz ballibaba çiçek 10 g 3 çay kaşığı karışıma 400 ml kaynar su eklenir, 5 dk demlenip süzülür. Günde 3 çay fincanı içilir.

Hemoroit: Beyaz ballıbaba çiçek 50 g 15 g çiçeğe 300 mi kaynar su eklenir, 10 dk demlenip süzülür. Günde 2-3 çay fincan’ içilir. Tedavi dıştan yapılacak bir pansumanla tamamlanır.

Kansızlık: Beyaz ballıbaba bitki 50 g 5 g kıyılmış çiçekli kuru bitkiye 200 mi kaynar su eklenir, 5 dk demlenip süzülür. Her gün 2 çay fincanı yemek saatleri arasında içilir.

Menstrüasyon Öncesi Sancı: Beyaz ballıbaba Civanperçemi çiçek 25 g bitki 25 g 2 çay kaşığı karışım 250 ml suda kaynama noktasına kadar ısıtılır, 5 dk demlenip süzülür. Menstrüasyondan 10 gün önce başlanarak, uzun süre günde 2-3 çay fincanı içilir.

Saç Bakımı (Sert ve Mat Saçlar): Beyaz ballıbaba tüm bitki 50 g 50 g tüm bitki çok iyi kıyılır, 1 litre suda 10 dk kaynatılıp süzülür. Uzun süre saç dipleri parmak uçlarıyla masajlanır, saçlar elde edilen sıvıyla taranır. Saçlar parlaklaşır, yumuşar.

Sinir Zayıflığı, Yatıştırıcı, Uykusuzluk 1: Beyaz ballıbaba çiçek 25 g 4 g çiçek 200 mi suda kaynama noktasına kadar ısıtılır, 5 dk demlenip süzülür. 1 tatlı kaşığı balla tatlandırılarak günde 2 çay fincanı, sıcak veya soğuk olarak içilir.

Sinir Zayıflığı, Yatıştırıcı, Uykusuzluk 2: Beyaz ballıbaba Rezene çiçek 25 g tohum 25 g 1 yemek kaşığı karışıma 150 ml kaynar su eklenir, 5-10 dk demlenip süzülür. Akşamları sıcak olarak 1 çay fincanı içilir.

Sistit 1: Beyaz ballıbaba çiçek 50 g çiçeğe 1 litre kaynar su eklenir, 10 dk demlenip süzülür. Gün boyunca tümü içilir.

Sistit 2: Beyaz ballıbaba tüm bitki 50 g 1,5 çay kaşığı tüm bitki 150 ml suda kaynama noktasına kadar ısıtılır, 5 dk demlenip süzülür. Günde 3-5 çay fincanı tatlandırılmadan sıcak olarak içilir.

Yanıklar, Zor iyileşen yaralar: Ballıbaba tüm bitki 100 g tüm bitki kıyılır 100 ml suda kaynatılır, ateşten alındıktan sonra krem kıvamına gelinceye kadar 2-3 yemek kaşığı süzme balla karıştırılır. Soğuk olarak yanığın veya yaranın üzerine sürülür.

Kısa Açıklamalar:

  1. Çıbanlar ve iltihaplı yaralara beyaz ballıbaba tozu serpilir.
  2. Dinlendirici, güçlendirici olarak, sabahları kahvaltıda ve yatmadan önce çay fincan’ ballıbaba çiçek çayı içilerek 15 -20 günlük kür yapılması önerilmektedir.
  3. Baharda taze sürgünler toplanır, ıspanak gibi pişirilerek yenir.
  4. Kansızlığı ve iştahsızlığı önlediği, deriyi güzelleştirdiği, akciğer hastalıklarında olumlu etki yaptığı gerekçesiyle ara sıra çayıyla kür yapılması önerilmektedir.
  5. Yaşlılara sinirleri yatıştırıcı, uyku verici olarak balla tatlandırılrnış beyaz ballıbaba çayı verilmesi önerilmektedir.
  6. Taze ballıbaba, ısırgan ve ıspanak karıştırılarak baharda çorba veya yemek olarak yenilir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.