Porsuk Nedir? Nerelerde Bulunur, Özellikleri Nelerdir?

Avrasya porsuğu, geçen yüzyılın başlarında İngiltere’de kanlı bir eğlencenin kahramanıydı. Kama biçimindeki bu güçlü hayvan bir fıçının veya insan eliyle kazılmış bir çukurun içine bırakılır ve köpekler üzerine salınırdı. Köpekler onu deliğinden dışarı sürüklemeye çalıştıkça, porsuk, keskin tırnakları ve kuvvetli dişleriyle kendini elinden geldiği kadar savunurdu. Bu hunhar oyun 1850’de bir kanunla yasaklanmıştır.

Avrasya porsuğu’nun beyaz kafasının iki yani, burnundan başlayarak gözlerini çeviren ve kulağına kadar uzanan belirli bir siyah çizgi ile işaretlenmiştir. Vücudu göze gri olarak gözükürse de, bu, tüylerinin kısmen siyah, kısmen de beyaz olmasından ileri gelir. Porsuk kılları en iyi tıraş fırçalarının yapılmasında kullanılır.

90 santim uzunluğunda olabilen bu hayvan, kısa bacakları ve güdük kuyruğuyla küçük bir ayıya benzer. Ağırlığı ortalama 13 – 14 kilodur.

Porsuğun evi: Gelincik ve volverin kadar yırtıcı olmayan porsuk, tırnaklarını sadece toprağı kazmakta kullanmayı tercih eder Bu çekingen ve tedbirli hayvan, günün aydınlık saatlerini yerin altında kendine kazdığı yuvada geçirir. İni çoğu zaman ormanlık bir yamaçta toprağın içinde uzanan 90- 100 delikli tünellerin sonundadır. Bu yeraltı tünelleri üç kat derinliğinde bir labirent meydana getirir. Giriş yerleri, hayvanın devamlı surette iş başında olup yuvasını mükemmelleştirdiğine işaret eden büyük toprak tümseklerinden bellidir.

Porsuk, kuru yapraklardan, yosundan ve samandan bir yatağan üzerinde uyumaya sever. Fakat bunları yer altına indirmesi epey bir iştir. Yükünü on ayaklarıyla burnunun arasına sıkıştırır ve hiç bir parçasını kaybetmemeye çalışarak geri geri gitmek suretiyle deliğine girer.

Çiftleşme zamanı: Birçok porsuk ailelerinin ağustos ve eylülde aynı ini paylaştıkları çok görülmüştür, fakat kış gelmeden ayrılırlar. Porsukların çiftleşme mevsimi temmuzdan kasım ortalarına kadar devam eder. Dişi yılda bir kere şubatta veya martta doğurur. Yavru adedi çoğu zaman ikiyse de, bazen üçüzler görüldüğü olur. Yavrular çabuk büyür ve sonbaharda annelerinden ayrılabilecek hale gelirler.

Porsuklar karanlık basmadan inlerinden çakmazlar. Bok böreği, solucan, kirpi, küçük kemirici ve tavşan gibi hayvanları avlarlar. Aylarını kokusundan keşfeder ve gerekirse toprağı kazıp içinden çıkarırlar. Porsuk meyvalara, ceviz, fındık gibi kuru yemişlere ve sebzelere de rağbet ederek bunlara kışın kullanılmak üzere sonbahardan ininde depo eder. Kış uykusuna yatmazsa da, ısı sıfıra düştüğü vakit uyuyabilir.

Nerelerde bulunur: Eski Dünya porsuklarının yurdu Büyük Britanya ile İspanya üzerinden Kuzey Asya ve Japonya’ya, güneyde ise Himalayalara kadar uzanır. Avrupa porsuğu, Sibirya porsuğu, Kafkas porsuğu ve Japon porsuğu diye tanınan dört türü vardır.

Amerika porsuğunun da Eski Dünya’da yaşayan akrabası gibi toprağı kazmakta üstüne yoktur. Dört ayağını kullanmak suretiyle birkaç saniyenin içinde yerin altına çöker. Toprağı kazma hızında, bu işin us-tası sayılan avurdu keseli fare ile köstebeği dahi geride bırakır.

Amerika porsuğu uzun ve kudretli son haddine kadar faydalanır. Toprağı kazarak inlerinin içinde yakaladığı yer sincapları, yiyecek listesinde önemli bir yer tutar. Yalnız kendince bilinen bir be sapla kemiricilerin gizli olduğu noktaya yüzeyden dimdik inen bir kuyu kazan. Hesabında yanıldığı enderdir, bu suretle sincabın uzun tüneline ağzından başlayarak girmek ve ilerledikçe burasını genişletmek yorgunluğundan kurtulur. Artan etleri kıtlık günlerinde yenilmek üzere saklar.

Amerika porsuğu, kertenkeleleri, avurdu keseli fareleri, tavşanları, sıçanları ve kuşları da kovalar. Kendinden iri hayvanların saldırısına uğrayınca, kendini savunma Fakat bunlar kır kurdu gibi kendisinden fazla büyük olursa, yerin altına girerek canını kurtarmaya bakar. Amerika porsuğu’nun Kuzey Amerika’daki yurdu Kanada’dan başlayarak Birleşik Amerika’nın batı bölgelerine ve Kuzey Meksika’ya kadar uzanır. Bu hayvan açık arazileri tercih eder ve çoğu zaman ovalara, bozkırlara ve çöllere yerleşir. Avrasyalı akrabaları gibi, yerin 120, 150 santim derininde kuru yapraklar ve otlarla astarladığı rahat bir yuvada yaşar. ‘nine varmak için 1 2 metre uzunluğunda bir tünelden geçer. Gündüzlerini yerin altında geçirir.

Kış mevsiminde porsuk: Amerika porsuğu, yurdunun kuzey kesimlerinde sonbaharda iyice şişmanlar, bundan sonra da kışı geçirmek üzere inine çekilerek tünelini toprakta tıkar. Kış uykusuna yatmaz, kah uyuklar, kâh uyanır. Vakit vakit ininden çıkarak karlı arazide avlanırsa da, yiyeceğin az bulunduğu soğuk aylarda pek az yer. Yurdunun güney kesimlerinde bütün yıl hareket halindedir.

Geç doğan yavrular: Amerika porsuğu sonbahar sonunda veya kış başında çiftleşir. Gerçekten soğuk bölgelerde, yavruların analarının karnındaki gelişmesinin ilk iki ay gecikmeye uğramasıyla (Avrasya porsuklarında böyle bir şey görülmez.) gebelik süresi on üç haftayı bulur.

İkiden yediye kadar kör ve tüysüz yavru kuzey bölgelerinde mayısta veya haziranda dünyaya gelir. Bunların gözleri beş haftalıkken açılır. Artık yarı yarıya büyümüşler ve sütten kesilmeye hazır hale gelmişlerdir. Anneleri, üçte iki oranında büyüdükleri zamana kadar onlara yiyecek getirmeye ve avlara beraberinde götürmeye devam eder.

Genç porsuklar sonbaharda büyüyecekleri kadar büyümüş olurlar. Anneleri şimdi yeni bir üreme mevsimine girmek üzere olduğundan, dört bir yana dağılarak kendilerine yeni bölgeler ararlar.

Kaba, fakat faydalı bir kürk: Amerika porsukları Avrupa ile Asya’daki akrabaları gibi yassı, tıknaz, kısa bacaklı ve çok kısa kuyruklu hayvancıklardır. Omuz hizasında boyları 22 – 23 santim, uzunlukları 60 santim veya daha fazla, kiloları 6 ile 12 arasındadır. Bu hesaba göre Avrasya porsukları’ndan daha küçüktürler.

Hayvanın rengi genel olarak gümüşümsü gridir. Yüzü koyu kahve rengi ve tam ortasında dar bir beyaz şeritle işaretli, yanakları beyazdır. Böylece bu porsuk, maskesi bakımından da Avrasya porsuğu’ndan farklıdır.

Amerika porsuğu’nun kürkü oldukça kabadır ve garnitür olarak kullanılır. Tıraş fırçalarının yapımında işe yaramaz. Amerika porsuğu tek tükse de bunun bölgelere göre değişen üç alt türü vardır.

Faydalı mı, yoksa zararlı bir hayvan mı? Porsuğa çoğunlukla zararlı bir hayvan gözüyle bakılır. Bir kere toprağı kazdığı bilindiği bilindiği için düşen atlı, suçu derhal porsuğa yükler. Zavallı hayvan bu yüzden görüldüğü yerde vurulur. Halbuki bozkırda toprağı kazan tek hayvan o değildir ki. Üstelik zehirli yılanları öldürdükten başka, ekinlere büyük zararı olan kemiricilerin büyük bir kısmını o yok eder. Amerika porsukları da Avrasya’lı akrabaları gibi küçükken yakalandıkları takdirde evcilleştirilebilirler. Porsuk büyütenler, uysal ve zeki bir evcil hayvan olabildiğini söylemektedirler.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.