Gübre Nedir? Çeşitleri ve Özellikleri Nelerdir?

Bitkiler kendi besinlerini kendileri üreten canlılardır. Fotosentez yoluyla su ve karbondioksit gazını basit şekerlere dönüştürürler. Ancak bitkilerin büyüyüp gelişebilmesi için sadece basit şekerler yeterli değildir. Bitkiler azot, fosfor, potasyum, kalsiyum, magnezyum, kükürt, demir, mangan, bakır, çinko, bor ve bazı hallerde de molibden gibi elementlere muhtaçtır. Bu elementler arasında bazıları daha önemlidir.

Makro besleyiciler ya da makro besin maddeleri olarak adlandırılan bu elementlere bitkiler daha fazla ihtiyaç duyar. Bunlar, azot, fosfor, potasyum, kalsiyum, magnezyum ve kükürttür. Makro besleyiciler dışında bitkilerin az miktarda ihtiyaç duyduğu besin maddelerine mikro besleyiciler denir. Mikro besleyiciler bor, klor, bakır, demir, mangan, sodyum, çinko, molibden ve nikeldir.

Bazı makro ve mikro besleyici eksikliğinin bitkilerdeki belirtileri 

Azot: Bitkinin alt kısmındaki yapraklardan başlayarak yaprak uçları kırmızımsı kahverengi bir renk alır.

Fosfor: Kök gelişimi durur, bitki morumsu bir renk alır.

Potasyum: Yaprak uçları kavrulur, sararır, saplar zayıflar. Meyvelerdeki çekirdek kuruyup Potasyum büzülür.

Kalsiyum: Yaprak uçları tarak dişi gibi parçalanır yani dilimlenir. Çiçekler olgunlaşmadan taç yapraklarını kaybeder.

Bakır: Turunçgiller kırmızımsı kahve renkte olur ve anormal şekilde büyüme gösterir.

Demir: Yapraklar sararır fakat damarlar yeşil kalır. Yapraklar yukarı doğru kıvrılır.

Çinko: Tomurcuk oluşumu azalır. Uç yapraklar çok küçülür. Yapraklar benekli hale gelir.

Bitkilerin ihtiyaç duyduğu tüm maddeler toprakta bulunabilir. Ancak sürekli tarımın yapıldığı tarlalarda bazı besin maddeleri azalabilir. Azalan besin maddesi eksiğini tamamlamak gerekir. Bitkilerin büyümesi için gerekli besleyicileri içeren bu tür maddelere gübre denir. Gübreler genel olarak doğal ve yapay ya da kimyasal gübre olmak üzere iki gruba ayrılır. Doğal gübreler daha çok ahır gübresi, güvercin gübresi gibi hayvansal atıklardan doğal yollardan elde edilirken yapay gübreler fabrikalarda kimyasal maddelerden üretilir.

Kimyasal gübreler, içerdikleri besin maddelerine göre azotlu, fosforlu, potasyumlu, kompoze ve mikro element gübreleri olarak beş gruba ayrılır. Ticari olarak bunlar arasında en yaygın bulunan’, amonyum sülfat gübresidir. Açık sarıdan griye değişen ve çoğunlukla beyaz renkli kristal yapıda olan amonyum sülfat gübresi %21 azot ve %24 kükürt içerir.

Amonyum sülfat, asit özellikli bir gübredir. Genellikle nötr ve kireçli topraklarda kullanılır. Uzun yıllar sürekli olarak toprağa verilmesi halinde topraktaki asit miktarını artırır. Bu nedenle asitli topraklara verilmemelidir. Tüm bitkiler için kullanılabilecek diğer bir kimyasal gübre, diamonyum fosfat (DAP)tır. DAP, amonyum sülfat gibi iki besinli bir gübredir. Bunun içeriğinde %18 N ve %46 P bulunur.

Bitkiler için yararlı olmakla birlikte gübreler dikkatli kullanılmaz-sa ciddi çevre kirliliğine neden olabilir. Yoğun kimyasal gübreleme sonucu;

  • Topraktaki tuz derişimi artar.
  • Yararlı mikroorganizma faaliyetleri azalır.
  • Yer altı suları kirlenir.

Verim ve elde edilen ürünün kalitesi düşer. Ayrıca kullanılmayan gübreler yağmur sularıyla akarsulara taşınır ve suların kirlenmesine neden olur.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.