Frenk Maydanozu Nedir? Faydaları Nelerdir?

Özgün lezzetine karşın fazla ortalığa düşmemiş bir kokulu bitki. Sadece bizde değil; “dünyada da maydanoz kadar yaygın değildir. Bitki, Maydanozgiller (Apiaceae) familyasındandır.

Bitkinin Tanımı: 30-60 cm boylarında, ince, içi boş gövdeli, dallara ayrılan yapısıyla 30 cm genişliğin-de; uzun saplı, çok parçalı, hoş kokulu, maydanozun kabasını andıran, açık yeşil yaprakları olan; mayıs-haziran aylarında dal uçlarında şemsiyemsi durumlar halinde küçük beyaz çiçekler açan; kın şeklindeki meyvelerinin içinde, haziran-temmuz aylarında olgunlaşınca kararan, 6 mm uzunluğunda, dar ve uzun, 5 adet tohum barındıran; genelde bir, bazen iki yıllık, otsu bir bitkidir. Üretimi tohum ekilerek yapılır. Süzek, ancak nemli ve güneşli toprakları sever. 10 dereceye kadar soğuğa dayanır.

Coğrafya ve Tarihçesi: Gen merkezi Ortadoğu, Güney Rusya, Kafkasya ve Anadolu’dur.
Dünyada 12, Türkiye’de 8 türle temsil bulur.
Amasya, Çorum, Isparta, İstanbul, Kastamonu, Samsun, Tekirdağ illerimizde 450- 1300 metrelerdeki kayalıklarda, kireçtaşı uçurumlarında yayılış gösterir.
Yine bu tür gibi, baharat ve sebze olarak kullanılan A. nemorosa (Bieb.) Sprengel (Hırhındilik, Mendi, Mendo Peçek, Piçekli,) türü; Adana, Amasya, Ankara, Antalya, Balıkesir, Bayburt, Bingöl, Bolu, Bursa, Gümüş-hane, Hakkari, Isparta, İçel, İstanbul, İzmir, Kars, Kahramanmaraş, Kastamonu, Kayseri, Konya, Kütahya, Kahramanmaraş, Muğla, Tunceli illerinde 500-3200 metrelerdeki iğne yapraklı ve yaprağını döken ormanlar, kayalık yamaçlar, sulu çayırlarda;
Frenkmaydanozunun Avrupa’da üretimi yapılır. Bunun için yapraklarını döken ağaçların altına dikilir ki kış güneşinden yararlansın. Kışın sert geçtiği yerlerde soğuk gecelerde üzerini örtmek gerekir.
Frenkmaydanozu, eski Anadolu halklarınca ve Yunanlılarca bilinirdi. Yaşlı Plinius (23-79) ve Anadolulu Dioscorides (40-90) onun mutfakta kullanıldığını belirtmiştir. Bitkiyi Avrupa’da yaygınlaştıran Romalılar, onun kanı temizlediğine, sindirimi kolaylaştırdığına, vücudu güçlendirdiğine inanırdı.
Ortaçağ’da ( 5-15. yy) kansere, mide tembelliklerine karşı etkisiyle ünlenmişti.
Ünlü Frenk kralı Charlemagne’ın (Şarlman) (742-814) manastırlarda ve imparatorluk bahçesinde yetiştirilmesini emrettiği bitkilerden biriydi.

Kullanılan Kısmı ve Bileşimi: Mutfakta ve halk hekimliğinde genelde taze ya da çiçeklenmeden toplanıp kurutulan yapraklar kullanılır. Mutfakta çiçeklerle köklerin de değerlendirilir. Bileşiminde A ve C vitamini (askorbik asit), demir, magnezyum gibi mineraller, estragol (metil kavikol) açısından zengin bir uçucu yağ bulunur.

Faydaları: Frenkmaydanozu sindirim kolaylaştırıcı, balgam söktürücü, idrar artırıcı, uyarıcı, kan temizleyici, kan dolaşımını rahatlatıcı, adet düzenleyici, yara iyileştirici olarak bilinir.
Bunun için 1 litre (5 bardak) kaynar suya bir avuç taze yaprak ya da yarım avuç kuru yaprak konur, kaynatmadan bir süre bekletilir ve süzülerek günde 2-3 fincan içilir.
Bitkinin özsuyu; ödem yok etmede, eklem iltihabı (arthrite) ve kronik cilt, romatizma ağrılarını gidermede kullanılır.
Yaprakları dövülüp yavaş iyileşen yaralara ve ağrılı eklemlere, eklem romatizmalarına lapa olarak uygulanır.
Yapraklardan demlenen çayla ağrılı ve iltihaplı gözler yıkanır, bu çay gözlere damlatılır.
Yüz maskesi yapılarak ya da demlenmiş çaydan uygulanarak, cildi temiz ve esnek tutmada yararlanılır.
Frenkmaydanozu iyi bir böcek öldürücüdür. Havuçların yanına dikilmesi onların büyümesini hızlandırır ve havuç sineklerini yaklaştırmaz; güllerde görülen siyah leke hastalığına karşı da etkilidir.

Mutfaktaki Değeri: Bitkinin maydanozla anasonu andıran farklı lezzetli yaprakları çorbalara, salatalara, sebze, tavuk, balık ve yumurta yemeklerine serpilir. Taze yapraklar yemek piştikten sonra eklenirse hoş kokudan daha çok yararlanılır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.