Oklu Kirpi Nedir? Özellikleri Nelerdir?

Hemen hemen bütün Afrika’da, bütün Güney Asya’da ve bütün Güney – doğu Avrupa’da bulunan (Eski Dünya oklu kirpisi) Yeni Dünya’daki karşılaştığında hiç benzemez. Bu hayvanlar gerek görünüş, gerekse huyları bakımından o kadar farklıdırlar ki, ayrı aileler olarak ele alınmaları uygun görülmüştür. Her iki çeşidin de okları veya dikenleri varsa da, bunlar bile önemli farklar gösterirler.

Dünyanın En Büyük Oklu Kirpisi: Tepeli oklu dünya yüzündeki oklu kirpilerin en büyüğüdür: 90 santim uzunluğunda ve 20 -30 kilo ağırlığında olabilir. Kuyruğu, oklarıyla birlikte 3-5 santim uzunluğundadır. Koca bir diken yığını, bu hayvanın ensesinden başlayarak bütün sırtı boyunca uzanır. Bir Eski Dünya hayvanı olan tepeli oklu kirpi’nin okları Yeni Dünya’ya has türlerdekinden daha uzundur. Bu oklar gerçek silahlardır: iğne sivriliğindeki dikenler daha uzun (50 santimden uzun olabilirler), daha ince ve daha elâstiki dikenlerle karışıktır. Bu ikinci dikenlerin, kullanılmadıkları vakit okları korumak vazifesi vardır.

Önce İntihar, Ardından Öldürücü Darbe: Ne denilirse denilsin, tepeli oklu kirpi, oklarını düşmanına fırlatamaz. Fakat bu onların cidden tesirli silahları olmalarına engel değildir.

Tepeli oklu kirpi, rahatsız edilince, kuyruğundaki dikenleri takırdatır. Bu ihtar sinyali, çıngıraklı yılanın kuyruğunun çıkardığı sesi andırır.

Tepeli oklu kirpi’ye saldıran düşman, fikrini değiştirmediği takdirde, kılıçla vuruşan cengaveri adı verilen oklu kirpi, düşmanına sırtını çevirir, mızrağı andıran dikenlerini havaya diker ve arkaya doğru hücuma geçer. 20 kiloluk kirpinin ağırlığından kuvvet alan bu çelik gibi dikenlerden örülü kalkan, en cesur düşmanı bile geriletir.

Kazma ve Yürüyüş Meraklı Bir Hayvan: Tepeli oklu kirpi, Yeni Dünya’da akrabalarının aksine ağaçlara tırmanmaz, görünüşe bakılırsa zıplayamaz da. İni yerin altındadır. yalık ve çalılık olması şartıyla herhangi bir memlekette barınabilir. Kurak dağlarda, kayalık veya ormanlık yamaçlarda, çalılarla kaplı oralarda ve sık ormanlarda görülmüştür.

Tepeli oklu kirpi’nin yuvası, tünelin giriş yerinden 30 metre ileridir. Tünelin yeri, ağzının etrafı açılmış iyice kemirilmiş kemiklerden ve kafataslarından bellidir. Hayvan, öldürmemekle beraber, pekler gibi kemikleri sıyırmaya bayılır. Çok kere altı veya yedi tepeli oklu kirpi bir tünel ağzını paylaşırlar. Böyle durumlarda bu inip veya yedi kapısı olur.

Yürüyüşü seven tepeli oklu kir yiyecek peşinde 16 kilometre yürüyebilir. Bitki soğanları, ağaç kabukları ve yere düşen meyvalarla beslenir; kök yumrusu, balkabağı, patates ve darı gibi mahsule zarar verir. Tepeli oklu kirpilerin yalnız geceleri hareket halinde oldukları söylenir ama tam aksine gündüzleri de epey hareketli olurlar.

On Günlükken Tehlikeli Olur: Tepeli oklu kirpiler, yılın başlarında çiftleşirler. Bundan altı ilâ sekiz hafta sonra da, çoğu zaman iki yavru dünyaya gelir. Küçük tepeli oklu kirpiler doğuştan epey gelişmiş durumdadırlar. Gözleri açıktır ve yumuşak dikenleri vardır. Dikenleri adamakıllı sertleşinceye kadar inde kalırlar. On günün sonunda ise düşmanları için artık tehlikeli duruma gelmişlerdir. Esaret hayatında yirmi yıl yaşadığı görülen tepeli oklu kirpi’nin, tabiatta normal ömrü on iki ilâ on beş yıldır.

Yeni Dünya Ağaç Oklu Kirpileri: Kuzey Amerika ağaç oklu kirpisi (Bilimsel adı: Ercthizon), belki fazla zeki ve çevik değildir, ama yine de hatıra sayılır bir düşman olabilir. Bir kere derisinin üzerinde otuz bin dikenden meydana gelen gevşek bir manto vardır. Bu dikenler, büyük Afrika ve Asya oklu kirpilerininkilere kıyasla küçük her biri 2,5 3,5 santim uzunluğundadır) ve gösterişsizseler de, birincilerden belki de daha tesirlidirler. Zira bu dikenler kargı gibidir.

Korkunç Bir Ölüm Silahı 30 000 Diken: Amerika ağaç oklu kirpileri, aslında uysal hayvanlarsa da dikenleri sayesinde pek arı şiddetli bir ölüme kurban gider. Hayvan uslu uslu yürürken diken yıkım genelikle yatık durumdadır. Fakat ağaç oklu kirpisi bir düşmanıyla karşılaşınca, hepsi hazır ol vaziyetinde dikilir. Ağaç oklu kirpisi o zaman birden sırtını kamburlaştırarak düşmanına arkasını çevirir.

Düşman gerilemezse, oklu kirpi arka arka giderek ona yaklaşacaktır. Sonra birden kuyruğunu savurarak bir düzine, yahut daha fazla dikenini düşmanının etine saplayacaktır. Yıldırım kadar hızlı olan bu hareket gayet isabetli olup daima düşmanın yüzünü hedef tutar.

Dikenler neye benzerler: Bir ağaç oklu dikenlerine yakından bakıldığı takdirde, iki ucunun incelerek cilalı bir boynuz tabakasıyla son bulduğu görülür. Okun bir ucu kör ve derinin hemen altındaki kaslara gevşek surette bağlıdır. Fakat onun iş gören ucu son derece keskindir. Ucun bir milimetre altında, sayıları arkaya doğru gitgide artan mikroskopik dikenler belirir. Çokluk hedef olan düşmanın ağzı, burnu veya ayağı buluncaya kadar, bu dikenler yatık vaziyette dururlar.

İri Oklu Kirpi Yavruları: Amerika ağaç oklu kirpileri ağır ürerler. Sonbaharda çiftleşirler. Yavrular yedi ay sonra dünyaya gelirler. Ekseri dişilerin yılda bir tek yavruları olur.

Gözleri açık doğan bebek oklu kırpi’nin dikenlerinin hepsi yerli yerdedir. Aklı da başında olan bebek yarım kilo ağırlığında, yani doğmuş bir kara ayı yavrusundan daha ağır ve 30 santim uzunluktadır. Annesinden süt emme süresi kısadır.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.