Kaz Hakkında Bilgi? Türleri ve Özellikleri Nelerdir?

Kazların akılsız olduğuna dair halk arasında beslenen inanışın gerçekle ilgisi yoktur. Yapılan tetkikler, kaz türlerinin çoğunun kuş ölçülerine göre ortalamadan üstün zekâları olduğunu göstermiştir. Tehlike karşısında da işlerini bilirler. Hele gagalarıyla kanatları, nispeten küçük düşmanlarına karşı son derece güçlü birer silâhtır.

Kazlar çok eski çağlarda evcilleştirilmişlerdi. Eski Mısır anıtlarında kaz resimlerine rastlanır. Kaz, hikâyelere dahi konu olmuştur. Bizdeki «altın yumurtlayan kaz hikayesini bilmeyen yoktur. Eski Romalılar kutsal saydıkları kazlar beslerlerdi. Meşhur bir efsaneye göre, Milâttan Önce 390’da Galya’lılar bir gece Roma’ya baskın yapmışlar, bu sırada kazların bağırmasıyla uyanan Kapitol tepesindeki Roma askerleri de şehrin düşmanın eline geçmesini önlemişti. Romalılar o tarihten sonra her yıl altından bir kazan da yer aldığı bir geçit resmi tertipler olmuşlardı.

Kazlar ekonomik bakımdan ördekler kadar önemli değillerse de, kaz kızartması birçok ülkelerde geleneksel bir bayram yemeğidir.

KazIarın yapısı: Kırkı aşkın çeşitleriyle bütün dünyaya yayılmış bir alt familya meydana getiren kazların derli toplu bir vücutları, nispeten kısa boyunlarıyla gagaları vardır. Bacakları nispeten uzun olduktan başka, vücudun hemen hemen ortalarında yer aldığından, kazların yürüyüşüne badi badi denilemez.

Başlarından uzun olmayan gagaları üstte kubbeli, altta düz, kökünde çok yüksek, yanlarda sert dişlerle silahlidır. Ayak parmaklar’ perdelidir. Kanatlar’ uzun, enli ve uçlarına doğru sivri, tüyleri fevkalade yumuşak ve sık, tüylerinin altında hav boldur. Erkek kazla dişisinin arasında hemen hemen fark yoktur.

Her kıtanın kendine öz kazları vardır. Bu kuşlar öbür kazsılara kıyasla vakitlerinin daha az bir kısmını suda geçirirler, karada yaşamayı tercih eder, hatta bazen ağaçlara bile çıkarlar. Yürüyüşleri öbür kazsılarınkinden üstündür, buna karşılık ördeklerle kuğular kadar usta birer yüzücü değillerdir. Fakat yinede fena yüzmezler ve bir tehlike karşısında hayli derinlere dalabilirler. Güzel uçarlar ve bir nefeste çok uzaklara yol alabilirler.

Güzel uçarlar ve bir nefeste çok uzaklara yol olabilirler. Bütün kazlar tercihan otçuldurlar, fakat böcek, yumuşakça ve küçük omurgalı hayvan yiyen türleri de vardır. Sürü halinde bulundukları vakit, çiftçiyi büyük zarara sokabilirler, fakat buna karşılık tüyleriyle insanlara bol para kazandırırlar.

Kaz çeşitlerinin çoğunluğunun, yetişkinken yakalanmaları halinde dahi kolay evcilleştirildikleri ve esaret hayatında da üredikleri düşünülürse, bunların pek azından kümes hayvanı olarak yararlanılmasına ne kadar şaşılsa yeridir.

Kazlar yavrularına nasıl bakarlar: Erkek ve dişi karlar ölünceye kadar bir arada kalmak üzere birleşirler Avcıların ve başka düşmanlarının elinden kurtulmayı başardıkları takdirde, otuz yıl, hatta biraz daha fazla yaşayabilirler. Üç yaşına gelince üremeye başlarlar. Yuvalarını bir bataklığın sığ sularındaki bir adanın, ya da bir tümseğin üzerinde yaparlar. Böylece yavruların’ ve kendilerini tilki gibi yağmacılardan emniyete alırlar. ince tüylerle kaplı sarı yavrular bir aylık kuluçka süresinden sonra genellikle haziranda yumurtadan çıkarlar. Baba kaz bu sırada yuvanın yakınlarından ayrılmaz. Bir düşman eşine veya yavrularına saldıracak olursa, yiğitçe saldırıya geçerek korkunç tıslar ve kanallarıyla şiddetli darbeler indirir.

Aile yiyecek peşinde bataklıkta yüzerken, anne ile baba yavru kazları göz önünden ayırmaz. Genç karlar sonbaharda anne ile babalarına tıpatıp benzemiş olurlar. Aile grubu göç ile kış mevsimi sırasında bir arada kalır, fakat bir dahaki üreme mevsimi başlarken, yaşlı kuşlar gençleri aralarından koyarlar.

Kaz Türleri

Yaban kazı: Yaban kazının özellikle üzerinde durulmaya değer. Evcil karları-mızın çoğu, Avrupa’nın bu adi gri karının soyundan gelmektedir. Bir-çok dillerdeki gri kaz, ismi, grinin türlü tonlarında olan tüylerinin renginden ileri gelir. Uzunluğu 80 -90 santim kadardır. Yaban kazı yiyeceğinin hemen tamamını karadan temin eder. Tarlaları ve bostanları ziyaret ederek çiftçilere büyük zarar verir. Yaşını almış dişileri 7 – 14 beyaz yumurta yumurtlar. «Çin kazı, (Anser crygnoides) da evcilleştirilerek dünyanın birçok kısımlarına götürülmüştür. Bu tür, gagasının üzerindeki yumrumsu bir çıkıntıdan tanınır. Boynunun belirli bir kavsi vardır. Gayet dik yürür.

Büyük Kar Kazı: Büyük kar kazı», yaban kazanın akrabasıdır. Bu kaz siyah kanat tüylerinin dışında bembeyazdır. Grönland’da ve yakın bölgelerde yuvasını yapar, kışı ise Güney Atlantik Okyanusu kıyılarında geçirir.

Küçük Kar Kazı: Bu kaz da siyah kanat tüylerinin dışında bembeyazdır. Bilimsel ismin-den de anlaşıldığı üzere, uzak kuzeysel enlemlerde ve Kuzey Kutbu bölgelerinde yuva yapar.

Mavi Kaz: Amerika kazlarının arasında en az tanınanıdır. Kanada’daki üreme alanları ancak 1929 yılında keşfedilmişti. Küçük kar kazıyla bir çeşidi samlacak derecede yakın akrabadır. Kaz sürüleri özellikle bataklık bitkilerinin kökleriyle beslenirler. Pisboğazlıklarından ötürü dönümlerle otu kökünden sökerler. Mavi kazlar o kadar şişmanlarlar ki, bazı söylentilere göre, bazısı avcılar tarafından vurulduktan sonra yere düşünce patlamaktadır.

Deniz Kazları: Deniz kazları ötekilere nispetle ufak ve derli topludurlar. Gagaları kuvvetsiz, dişleri de zayıftır. Kanatları çok uzundur, kuyruğun sonuna kadar uzanır. Kuyrukları kısa ve yuvarlağımsıdır. Bu kazlardan boynu hilâni kazın boynunun her iki yanında yarım ay şeklinde bir beyaz leke dikkati çeker. Uzunluğu 62 santim olan bu kazın yurdu Eski ile Yeni Dünya’nın kuzeysel enlemleridir. Usta bir yüzücü olduğu gibi, öbür kazlardan da üstün bir uçucudur.

Kanada Kazı:  Amerika’nın yaban kazıdır. Erkek Kanada kazları 6 kilo ağırlığında olabilmektedir. Ortalama olarak uzunlukları 90 – 95 santim, açılmış kanallarının eni 180 santim kadardır. Kuşların bu en tetiğini ve en ihtiyatlısını vurabilmek, avcılar için büyük bir zaferdir. Kanada kazı o kadar ürkek ve şüphecidir ki, insanlara yaklaşmaz bile. Sırtı grimsi siyah, karne beyazımsı, yanakları beyaz, kafası ve boynu siyahtır.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.