Kartal Nedir? Türleri ve Özellikleri Nelerdir?

Gerçek kartallar 100’ü aşkın türü olan «Aquila» grubuna girerler. Kartallar büyük veya çok büyük yapıda yırtıcı kuşlardır. Başları orta irilikte ve tamamen tüylerle örtülüdür, gagaları kancalı ve dişsiz, kanatları yuvarlak, kuyrukları uzun ve geniş, pençeleri kuvvetlidir. Kartallara Yeni Dünya’da kuzeysel enlemlerle Güney Amerika’daki Paraguay arasında, Eski Dünya’da ise Okyanusyanın dışında her yerde rastlıyoruz.

Küçük bağırgan kartalı: Bütün Orta Avrupa’da ve Kafkaslar’a kadar olan bölgelerde en çok rastlanılan kartaldır. Hindistan’da ve Balkan yarımadasında da bulunur. Kaya kartalr’ndan belirli derecede küçüktür: Uzunluğu 50 – 58 santimi geçmez. Tüyleri genellikle toprak rengindedir. Bu kartal ormanları tercih eder ve ancak mecbur olunca ormansız bölgeleri ziyaret eder. Kişilik itibariyle akrabalarının seviyesine erişemez. Bir tabiat bilgini onun hakkında, «Bildiğim en korkak ve en zararsız kartaldır,» demişti. Esasen görünüşü de şahini hatıra getirin. Otururken hiç soylu gözükmez, buna karşılık uçarken gerçek bir kartal olduğunu ispat eder. Çok uzaklara yayılan bir sesi vardır. Yiyeceği, kurbağalar ve küçük kemiriciler gibi küçük omurgalı hayvanlardır.

Arpia kartalı adını, Yunan Mitolojisinde yüzü ve vücudu kadına, kanatları ile ayakları ise kuşa benzeyen canavardan alır. Arpia kartalının boyu 90 santimi geçer. Tepesindeki çift sorguçla, hain manalı yüzüyle ve kancalı gagasıyla gerçekten korkunç bir görünüşü vardır. Kudretli pençeleri ve güçlü bacakları yırtıcı kuşların arasında eş-sizdir. Bu Güney Amerika kuşunun gri renkteki tüyleri yurdunun yerlileri için çok kıymetlidir. Gezgin Orbigny, arpia kartalını kızılderililer tarafından yavruyken yuvasından çalındığını, büyütüldüğünü ve sırf tüyleri için esir tutulduğunu anlatır. Canlı bir arpia kartalının sahibi bu yerlilerin arasında varlıklı bir kimse sayılır. Kuşları beslemek, orman içerisindeki yolculuklarda taşımak ve yılda iki kere kuyruk ve kanat tüylerini yolmak vazifesi kadınlara düşer. Bu tüyler Güney Amerika yerlileri arasında âdeta para yerine geçer.

Maymun yiyen kartal da bir başka korkunç kartaldır. Fakat Filipinler’in bu yırtıcı kuşu «harpi» kartalı derecesinde kuvvetli değildir. Rengi kahverengidir. Çok uzun bir kuyruğu vardır. Bu kartalın, tepesinde sivri tüylerden meydana gelmiş tacı ve çok yüksek ve dar gagasıyla gerçekten garip bir görünüşü vardır. Maymunlar, başka memeliler ve kuşlarla beslenir.

Deniz kartalları: Sekiz çeşidi olan deniz kartalları iri yapılı, çok kuvvetli ve uzun gagalı, yarıya kadar tüylü ayaklı, kudretli pençeli, katlanınca enli ve yuvarlağımsı kuyruğu hemen tamamiyle örten iri kanatlı yırtıcı kuşlardır. Tüylerinin rengi az veya çok koyu bir gridir.

Ak kuyruklu deniz kartalı: Bu kartal, Avrupa’nın bütün deniz kıyılarında bulunur. 85 – 95 santim uzunluğundadır. Avrupa’dan başka Grönland çevresinde, Asya’da ise  Sibirya’nın bazı bölgeleriyle, Kuzey 10 Çin’de ve Japon adalarında görülmüştür. Bütün deniz kartalları gibi bu da bir kıyı kuşudur ve pek ender olarak sudan uzaklaşır. Memleket içlerine girenleri akarsuları takip ederler. Kaya kartalı gibi, bu da, matedebildiği bütün hayvanlara saldırır. Dikenleri kirpiyi, dişleri tilkiyi, tetikliği yaban kazını, dalgaların arasında gözden kaybolmak kabiliyeti dalıcı kuşları ak kuyruklu deniz kartalı’ndan koruyamamaktadır. Ak kuyruklu deniz kartalı ayrıca pençeleriyle balık da avlayabilmektedir.

Afrika, bütün deniz kartallarının en güzelinin yurdudur. «Afrika deniz kartalının (Haliaetus vocifer) baş, boyun, ense, üst göğüs ve kuyruk bölgeleri göz kamaştırıcı bir beyazlıkta, sırtı ile yanları mavimsi siyah, üst kanat tüyleri ile karın bölgesi kahvemsi kızıl, ayakları sarı, gagası mavi siyahtır. Bir adı da bağırgan deniz kartal’ olan bu kartalın yiyeceği, balıklar, kurbağalar, su yılanları, sözün kısası su hayvanlarıdır. Bir balığı gözüne kestirince, yüksekten üzerine inmekte, arkasından derinlere dalmakta, sonra da güçlü kanat çırpışlarıyla tekrar yükselmektedir.

Dazlak kartal: «Dazlak kartal» veya öbür adıyla “Amerikan kartalı hiç de dazlak değildir. Sadece uzaktan öyle gözü-kür. Amerika kartallarının en iyi bilineni ve Birleşik Amerika’nın ulusal sembolüdür.

Yetişkin dazlak kartal, kar gibi beyaz başı ve kuyruğu ile koyu kahverengi vücudu olan güzel bir kuştur. Boyu 90 santim, hatta bazen daha bile fazladır. Açılmış kanatlarının eni genel olarak 180 – 182 santimse de, daha da iri kanatlıları görülmüştür. Ağırlığı 3 .6 Kg.’dır. Çocukları kaçırdığına dair anlatılanların esası yoktur. Bu kartalın gözleri o kadar keskindir ki, avını 4 – 5 Km. uzaktan görebildiği ileri sürülmüştür.

Dazlak kartal, Kuzey Amerika’da güneyde Meksika’ya kadar olan bölgelerde yaşar.

Bu kartalın yuvası, itina ile astarlanmış muazzam bir değnek ve dal yığınıdır. Her yıl tamir göre göre zamanla 1 ton ağırlığından muazzam bir yapı halini alır. Üzerinde bulunduğu ağacı çöktürdtiğü çok görülmüştür. Dazlak kartal iki veya üç beyaz yumurta yumurtlar.

Dazlak kartal’ın yiğitlik şöhreti hiç de haklı değildir. Çok daha ufak, fakat daha kavgacı bir kuş olan büyük kulaklı baykuş’un, bazen dazlak kartal’ın yuvasına göz dikip buranın asıl sahiplerini kovduğu görülmektedir.

Dazlak kartal’ın yiğitlik şöhreti de sanıldığından farklıdır. Balık yemekle beraber, kendi çabasıyla balık tuttuğu enderdir. Kumsalların üzerinde uçarak ya balık ölüsü arar, ya da balık tuttuğunu gördüğü bir balık kartalın’ kovalayarak avını elinden almaya çalışır. Dazlak kartallar memelilerle kuşları da aylar ve özellikle kazsılara pusu kurarlar.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.