İspermeçet balinası Hakkında Bilgi? Özellikleri Nelerdir?

İspermeçet balinası veya öbür adıyla «kaşalot» (Physeter), bütün balinaların belki en meşhurudur. Bu 18 metre uzunluğundaki canavar bütün denizleri dolaşır ve mevsimlere göre kuzeye ve güneye göç eder. Normal zamanlarda barış-sever ise de, yaralandığı takdirde, koca bir balinacı kayığını kibrit çöpü gibi parçalayabilir. Başını vura vura tahtadan balinacı gemilerinin gövdesinde delik açtığı dahi görülmüştür.

İspermeçet balinası’nın kafası tekmil uzunluğunun üçte biri kadardır. Bu kafa, ispermeçet denilen beyazımsı ve yağlı maddeye depo vazifesi görür. Bu yağ cebinin, büyük derinliklere indiği zaman hayvanın hayati organlarını aşırı basınçlara karşı koruduğu sanılmaktadır. ispermeçet balinası 900 – 1000 metreye kadar inebilir ve bu derinliklerde bir saat veya daha uzun bir süre kalabilir.

Bu balina, okyanusun dibinde avladığı dev mürekkep balığı ve ahtapot gibi yaratıklarla beslenir ve bunlardan günde bir ton yer. Bir keresinde böyle bir balinanın midesinde 3 metrelik bir köpek balığının ele geçtiği göz önünde tutulursa, bir insanı da kolaylıkla yutabileceği anlaşılır. Alt çenesinin her iki tarafında normal olarak ikişer düzine diş vardır. Üst çenesinde de dişleri olan ispermeçet balinalarına rastlanmıştır. İspermeçet balinası ayrıca, midesi tahriş olunca amber yapan balinadır.

Aile Hayatı: Yetişkin erkek balina muazzam bir yaratıktır. 13 metre uzunluğunda bu tip bir balinanın 43 ton çektiği, karaciğerinin 460 kilo, kalbinin ise 140 kilo olduğu görülmüştü. Bazı erkek balinalar 25 metre uzunluğunda dahi olabilirler. Buna karşılık dişi balina iri bir erkeğin ancak yarısı büyüklüğündedir.

İspermeçet balinaları çok eşlidir. Erkeğin ekseriya bir haremi vardır. Bu hayvanların belli bir çiftleşme mevsimi yoktur. Yavru balina çiftleşmeden bir yıl sonra dünyaya gelir. Doğduğu sırada uzunluğu 4 – 4,5 metredir. Annesi onu altı ay süresince emzirir. Balina sütten kesildiği zaman, ekseriya 6 metrelik veya daha fazla bir uzunluğa erişmiş olur.

Yavrusunu emziren dişi yana yatar, bu hareketiyle yavrunun bir yandan ağzına fışkırtılan sütü emerken, bir yandan da sertçe nefes alabilmesini saklar. Yavru sekiz yaşında tam olgunlaşmış olur. Anne, sütten kesilinceye kadar onu korur, fakat böyle bir kaygısı olmayan baba bir tehlike halinde ancak kendi çıkarım düşünür.

Büyük bir beyaz balina: İspermeçet balinası esmer renklidir, hazan siyah dahi olabilir. Doğuştan beyaz, yani albino ispermeçet balinası gayet enderdir. Amerikan yazarlarından Herman Melville’nin Moby Dick adlı ünlü eserinde bahsi geçen beyaz balinanın, hayal mahsulü olduğuna uzun müddet inanılmıştı. Fakat 1951 – 1952 kışında Norveç’e ait balina avcı gemilerinin öldürdüğü 3 066 balinadan bir tanesi süt gibi beyaz renkteydi. Peru kıyısı açıklarında yakalanan bu ispermeçet balinası’nın sadece kuyruğunun etrafında hafif bir mavilik vardı. Balinacılıkta otuz yıllık tecrübesi olan gemicilerden bazılarının söylediğine bakılırsa, bu, in-sanlar tarafından yakalanan ilk albino balinaydı.

18 metre uzunluğunda bir ispermeçet balinası’ndan seksen fıçı yağ elde edilir, bir fıçı ise 200 litre yağ alır. ispermeçet balinası yağıyla çubuklu balinanınkinin arasındaki frak, birincisinin yenilebilir hale getirilmeye uygun olmamasıdır. Fakat başka önemli kullanılış sahaları vardır. Meselâ kadınların güzellik müstahzarı sanayiinde büyük yer tutar.

İspermeçet balinası bu özelliği sebebiyle çok avlanır. Hayat süresinin bu şartlar altında on beş veya yirmi yılı geçmemesi ve yavaş üremesi (dişi ancak iki yılda tek bir yavru doğurur) göz önünde tutulursa, ispermeçet balinası neslinin birkaç yıla kadar tamamiyle tükenmesi beklenebilir.

İyi bir yüzücü olan bu balina saatte dört deniz mili (aşağı yukarı 7200 metre yol alırsa da, gerekince bu hızı üç misline çıkarabilir. Engin denizlerde en çok rastlanan büyük balinadır. Eskiden göç yollarında bin hayvanlık sürüler görülürdü. Fakat bugün okyanus yolculuklarında gemilerin karşısına çıkan sürülerde topu topu iki, üç ispermeçet balinası vardır.

Balinaların esrarengiz kitle intiharı: Uzun yıllar önce dünyanın denizlerinde ispermeçet balinalarının bol olduğu devirlerde bazen garip bir olay dikkati çekerdi: Balinaların kitle halinde intihar ettikleri görülürdü. Daha doğrusu, epey sayıda balina kıyılara vurur ve ölürdü. Hele bir keresinde, 1723 yılında Almanya’nın Elbe nehri kıyılarında on üç balinanın ölüsüne rastlanmıştı.

Daha ilginç bir intihar olayı da Fransa kıyısında olagelmişti. 14 mart 1784 sabahı Estain Burnu halkı, 3 kilometre uzaktan duyulabilen korkunç böğürmelerle uyanmıştı. Kıyı boyunca sandalla dolaşan iki kişi, muazzam bazı hayvanların köpüklü dalgaların arasında bocaladıklarını ve kıyıya doğru sürüklendiklerini görünce dehşet içinde kalmışlardı. Bu adamlar, otuz iki balinayı sahile yığılı görünce büsbütün şaşalamışlardı. Bu balinaların ekserisinin dişi ispermeçet balinaları oluşu da enteresandı.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.