Virüs Nedir? Virüslerin Yapısı Ve Özellikleri Nelerdir?

Virüsler hücresel yapıda olmayan varlıklardır. Bir virüsün yapısında protein kılıf ve içerisinde nükleik asit (genom) bulunur. Her bir virüste ise bir çeşit nükleik asit (DNA veya RNA) bulunur.

Virüslerin yapısında hücre zarı, sitoplazma, enzim sistemleri ve hiçbir organel çeşidi bulunmaz. Bu nedenle tek başına hiç bir metabolik olay gerçekleştiremezler. Hücre dışı ortamlarda kristalize halde bulunurlar.

Virüsler zorunlu hücre içi parazitidir. Başka bir hücre içerisinde çoğalabilirler. Bu süreçte hücrenin enzim ve ribozomlarını kullanarak protein sentezi yaptırır.

Virüsler çoğalma sürecinde nükleik asitlerini eşler. Protein kılıf ve sindirim enzimi sentezletir

Virüslerin tek başına hiç bir metabolik olay yapamaması ve kristalize halde bulunması cansızlara benzeyen özelliğidir.

Virüslerin kendine özgü protein yapısının, nükleik asitinin bulunması ve hücre içinde çoğalabilmesi canlılara benzeyen özelliğidir.

Bakterilerde çoğalan virüsün şematik gösterimi

Virüsler, her hücrede çoğalmaz. Sadece kendine özel bazı hücre çeşitlerinde çoğalırlar. Örneğin siğil virüsü deride, kuduz virüsü sinir sisteminde, HIV akyuvar hücrelerinde çoğalabilir.

Bakteri içinde çoğalan virüslere bakteriyofaj denir.

Virüslere karşı üretilen savunma proteinlerine interferon denir. Bu nedenle bazı virüs hastalıkları bir defa geçirilir, bir daha aynı hastalık oluşmaz. (Kabakulak, kızamık, su çiçeği vs)

Virüsler bir canlıdan diğerine kolayca taşınabilirler. Bitki vlrüsleri; böcekle, yaprakların ve köklerin birbirine değmesiyle, aşılama ile, tohumla ve çiçeklerle canlılara taşınabilirler. Hayvansal virüsler ise öksürme, konuşma, aynı eşyaları kullanma, kanla ve böceklerle taşınırlar.

Virüslerin Yapısı : Canlılar ile cansızlar arasında geçiş formu olarak kabul edilen virüsler ışık mikroskobuyla görülemeyen çok küçük varlıklardır. Virüsler bir protein kılıf içinde yer alan nükleik asitten oluşmuş partiküllerdir. Bu nedenle virüslerin nükleoprotein yapıda olduğu da söylenebilir.

Tamamı hücre içi paraziti olan virüslerin genetik maddelerine genom, protein kılıflarına kapsit denir. Kapsitin şekli, virüsün tipine bağlı olarak önemli değişiklikler gösterir. Bu nedenle virüsler çok farklı şekillerde olabilirler.

Virüslerin Özellikleri

1. Hücre zarları, sitoplazmaları ve organelleri olmayan virüsler, genom olarak DNA ve RNA dan sadece birini taşırlar.

2. Her bir virüsün yaşayıp çoğaldığı bir konak hücresi vardır. Bu nedenle virüsler, içinde çoğaldıkları konak hücreye göre; bitki virüsü, hayvan virüsü ve bakteri virüsü olmak üzere üçe ayrılır.

3. Bakteriyal virüsler bakteriyofaj veya kısaca faj olarak adlandırılır. Fajlar bir baş ve bir kuyruk kısmından meydana gelmiştir. Bakteriyofajların kuyruk kısmında bir sindirim enzimi bulunup hücre enfeksiyonu sırasında konağın çeper ve zarını eritmek için kullanılır. Bitki ve hayvan virüslerinde kuyruk bulunmaz.

4. Zorunlu hücre içi parazitleridir. Çünkü metabolizma enzimleri yoktur. Onun için metabolik faaliyette bulunamazlar. Örneğin ATP üretemezler, solunum yapamazlar, protein sentezleyemezler. Bu nedenlerden dolayı virüsler cansız olarak kabul edilir. Ancak genom bulundurma, hücrede çoğalabilme ve mutasyona uğrayabilme gibi nedenlerden dolayı da canlı olarak kabul edilmektedirler.

5. Sadece hücre içinde çoğalabilen virüsler enfekte ettikleri hücrenin enerjisini ve ham maddelerini çoğalmaları için kullanır. Konağından izole edilmiş virüsler çoğalamaz. Cansız ortamda kristalleşirler.

6. Bitkilerde hastalık yapan virüsler hayvanlarda ve insanda bu etkilerini gösteremediği gibi bir canlının bir dokusuna etki eden bir virüs aynı canlının bir başka dokusuna etki edemez. Örneğin; Kuduz virüsü beyin ve omurilikte çoğalabilirken sarıhumma virüsü karaciğer hücrelerinde; kızamık ve çiçek virüsü de deri hücrelerinde çoğalabilir.

7. Hücreler virüs veya virüs özütleriyle muamele edilince interferon adı verilen bir madde salgılar. İnterferonlar özel proteinler olup virüslerin neden olduğu hastalıklar için hücrenin bağışıklık kazanmasını sağlar.

Virüslerin Çoğalması : Virüsler ancak canlı hücreler içinde çoğalabilir. Yapay besi yerleri (basit kültür ortamları gibi) virüslerin çoğalabilmeleri için elverişli ortamlar değildir. Bu durum yukarıda da bahsettiğimiz gibi virüslerin metabolizma enzimlerinin olmamasıyla açıklanır.

Virüsleri çoğaltmada, bakteriler, döllenmiş yumurtalar, doku kültürleri ve deney hayvanlarının belirli dokuları gibi canlı ortamlar kullanılabilir. Virüslerin oluşmasını sağlayan, virüsün kendisi değil, virüsün verdiği kalıtsal bilgiler doğrultusunda çalışan konak hücredir. Yani bir virüs konak hücrede çoğalırken ihtiyaç duyduğu tüm maddeleri konağından karşılar.

Bugün hakkında en çok bilgi sahibi olduğumuz virüsler bakteriyofajlardır. Çünkü bakteriyofajların konakları olan bakteriler, yapısal olarak basit olup kolayca elde edilebilen ve çok hızlı çoğalabilen organizmalardır.

Bakteriyofajlar konak hücre olan bakteriyi enfeksiyonu sırasında protein kılıfın devamı olan kuyruğunun ucundaki uzantıları bakteriye yapışmasını sağlama amaçlı kullanır. Kuyrukta bulunan enzimler de konağın hücre duvarını eriterek genomun hücreye girmesini sağlar.

17 Yorum

  1. Admin teşekkür ederiz sizin sayenizde bu bilgilere ulaşıyoruz faydalı bilgilerin devamını bekliyoruz

  2. Hocam bir arkadaşım hepatit virüsü taşıyor hepatit bulaşıcımı bulaşıcıysa nelere dikkat etmek lazım

    1. Eren bey hepatit tehlikeli ama ölümcül değil bir sağlık merkezine başvurmansı gerekir. Orada ne yapılması gerektiğini ona detaylı bir şekilde iletirler.

  3. Ben kış çok hasta oluyorum vucudum çok dirençsiz biri yanımda hapşırsa hemen bulaşıyor nasıl korunmam lazım acaba

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.