Mitoz İle Mayoz Bölünme Arasındaki Farklar Nelerdir?

MİTOZ BÖLÜNME NEDİR?

Eşeyli ve eşeysiz üreyen tüm çok hücreli canlılarda büyüme ile gelişmeye neden olan temel durum mitoz bölünme olarak karşımıza çıkar. Tek hücreliler de hücre bölünmesi her seferinde üremeyi sağlamış olur. Mitoz bölünmeyle bir hücreden iki yeni hücre meydana gelir. Meydana gelen hücrelerin kalıtsal yapısı birbirleri ile ve ana hücresi ile aynıdır.

Mitoz bölünme ile canlılarda bu olay meydana gelmiş olur:

  • Eşeysiz üreme
  • Büyüme (Canlının boy ile ağırlık olarak artması)
  • Gelişme (Organların hücre sayısını arttırıp olgunlaşma meydana gelmesi)
  • Rejenerasyon (Eksik olan bölümlerin tamiri )
  • Bazı istisnai çeşitlerde eşey hücrenin meydana gelmesi

Mitoz Bölünmenin Evreleri

İNTERFAZ 
Canlı hücrenin normal yaşam aşamasıdır. Bu aşamada hücre büyüyerek olgun hale gelir. Bu aşamanın sonuna yaklaşıldığı zaman DNA ile sentrozomlar kendilerini eşlerler.

PROFAZ
Kromatin iplik kısa hale gelip kalınlaşarak kromozomu meydana getirir. Kromozomdan kardeş kromatidler ortaya çıkar. Çekirdekçik ile çekirdek zarı eriyip yok olur. İğ iplikleri meydana gelir.

METAFAZ
Kromozomlar hücrenin ekvatoralında toplanma gösterirler. İğ iplikleri kromozomların sentromerlerine bağlanır. Eşleşen kardeş kromatidler birbirlerinden ayrılırlar.

ANAFAZ
Hücrenin orta kısmında yer alan kardeş kromatidler iğ ipliklerinin kasılması ile birbirinden ayrılırlar ve iğ iplikleri ile farklı kutuplara çekilirler.

TELOFAZ
Profazın tersi olarak gerçekleşmektedir. Kromatidler uzayıp kromatin iplik haline geçerler. İğ iplikleri yok olur. Çekirdekçik ile çekirdek zarı meydana gelir.

Mitoz Bölünmenin Özellikleri

  • En belirgin özelliği tüm canlılarda bulunması ve 2n kromozomlu vücut hücrelerinde olmasıdır.
  • Mitoz bölünmenin sonucunda 2n kromozomlu bir hücreden 2n kromozomlu iki hücre meydana gelir.
  • Mitoz bölünmenin sonucunda meydana gelen 2 hücre aynı kalıtsal bilgiye sahip olurlar ve bu sebeple birbirlerinin tıpkı aynısı olur.
  • Mitoz bölünmenin bir başka en önemli özelliği zigotun meydana gelmesinden, ölüme kadar devamlı olmasıdır.
  • Tek hücreli canlılarda çoğalmayı, çok hücreli canlılarda büyüme, gelişme ile ölen hücrelerin yenilenmesine yardımcı olur.
  • Çekirdek bölünmesi ile sitoplâzma bölünmesi şeklinde iki aşamada gerçekleşmektedir.

Mayoz Bölünme Nedir?

Eşeyli üremenin temelini oluşturmaktadır. 2n kromozomlu diploit hücrelerde rastlanılan mayoz bölünme; eşeyli üremekte olan çok hücreli canlılarda sperm, yumurta, polen ismi verilen üreme hücrelerini meydana getirir.

Mayoz Bölünmenin Evreleri

İnterfaz
Bu evre mayozun en başında Mayoz-I den önce gerçekleşmektedir. Mayoz-II den önce interfaz bulunmaz. Mayozun interfazı da mitozda ki gibi G1, S ile G2 olmak üzere üç evreden meydana gelmektedir.

Mayoz I
Mitoz bölünmede ki gibi çekirdek bölünmesi ile sitoplâzma bölünmesi olarak 2 temel aşamada incelenmektedir.

Mayoz II
Mayoz II, ana hatları ile mitoz bölünme ile benzerlik gösterir. İnterfazı bulunmayan mitoz gibi olarak karşımıza çıkar. Mayoz II’nin başında interfaz olmadığı için DNA replikasyonu görülmemektedir, fakat sentrozom eşlenmesi görülmektedir.

Anafaz II
Kromozomların kardeş kromatitleri iğ ipliklerinin kasılması ile birbirinden ayrılıp zıt kutuplara çekilir. Birbirlerinden ayrılmış olan kromatitler kromozom şeklinde ifade edilmektedir.

Telofaz II
Mitozda olduğu gibi iğ iplikleri eriyerek kaybolurken, çekirdek zarı ile çekirdekçik meydana gelir. Telofaz II nin son aşamasında aynı sitoplazmayı paylaşmış olan iki çekirdek meydana gelir. Meydana gelen her iki çekirdek de n kromozomlu olarak karşımıza çıkar.

 

Mitoz Ve Mayoz Bölünme Arasındaki Farklar

Mitoz Bölünme

  • Her tür kromozom yapısına sahip olan hücre (n, 2n, 3n gibi) mitoz geçirebilirler.
  • 1 hücrenin bölünmesi ile 2 hücre meydana gelir.
  • Meydana gelen hücrelerin kromozom sayısı ile yapısı birbirleri ile ve ana hücre ile benzerdir.
  • DNA sayısı değişmemektedir.
  • Üreme, büyüme, gelişme ile rejenerasyonu sağlamaktadır.
  • Yaşam boyu süren bir olay olarak karşımıza çıkar.
  • Tetrat, sinapsis ile krossing – over görülmemektedir.
  • Çok hücreli olan canlıların vücut hücrelerinde görülmektedir.
  • Mitoz sonucunda meydana gelen bir hücre yeniden mitoz geçirebilir.
  • Bölünme esnasında çekirdek ile sitoplazma bölünmesi 1 defa gerçekleşmektedir.

Mayoz Bölünme

  • Yalnızca 2n kromozomlu üreme ana hücreleri mayoz geçirebilirler.
  • 1 hücrenin bölünmesi sonucunda 4 hücre meydana gelir.
  • Meydana gelen hücrelerin kromozom miktarı ana hücrenin yarısı kadar olarak karşımıza çıkar ve kromozom yapıları değişik olabilir.
  • DNA sayısı yarıya düşer.
  • Yalnızca eşeyli üremenin gerçekleşmesine yardımcı olur.
  • Yaşam boyu devam eden bir olay değildir. Yalnızca üreme döneminde görülmekte olan bir durumdur.
  • Tetrat, sinapsis ve krossing – over görülmektedir.
  • Çok hücreli olan canlıların üreme ana hücrelerinde görülmektedir.
  • Mayoz sonucunda meydana gelen hücre yeniden mayoz geçirememektedir.
  • Bölünme esnasında çekirdek ile sitoplazma bölünmesi 2 defa gerçekleşmektedir.

1 Yorum

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.