Menstrüasyon Döngüsü Nedir? Evreleri Nelerdir?

Menstrüasyon olayı sadece dişllerde görülür. Ovaryumda yumurta hücresinin oluşumundan vücut dışına atılıncaya kadar geçen olayları ifade eder. Yaklaşık 28 gün sürer. Ergenlik dönemiyle başlayan bu döngü 45- 55 yaşlarında sona erer. Yumurtlama ve menstrüal döngünün bitmesine menopoz denir.

Menstrüal döngü FSH, LH, LTH, östrojen ve progesteron hormonlarının etkisiyle gerçekleşir. Menstrüal döngü dört evrede incelenir :

1) Follkül evresi

Ovaryumdaki folikül keselerinden birinin FSH etkisi ile g/celiştiği evredir. Folikül içinde bulunan birincil oosit mayoz bölünmesini tamamlar. Besin biriktirerek olgun yumurta haline dönüşür. Uyarılmış olan folikül gelişerek büyür ve içi sıvı ile dolar.

FSH etkisiyle yumurtanın oluşması ve olgunlaşması yaklaşık 10 gün kadar sürer.

Gelişen folikül hücreleri çok östrojen az progesteron hormonu salgılar. östrojen, uterusu (döl yatağı) uyarır, uterusta mitoz bölünmeleri uyararak uterus duvarının (endometrium) hamileliğe hazırlanmasını sağlar.

Ayrıca östrojen ikincil eşey karakterlerinin oluşmasında etkilidir. Feed back mekanizması ile FSH salgısını azaltır,

2) Ovulasyon evresi

Gelişmiş folikül zamanla ovaryumun dış yüzeyine yakınlaşır LH’nın etkisi ile folikül yırtılarak olgunlaşmış yumurta ovaryumdan dışarı çıkar. Olgunlaşmış yumurtanın ovaryumdan dışarı çıkarak serbest kalması olayına ovulasyon (yumurtlama) denir. Ovaryumdan çıkan yumurta hücresi yumurta kanalına geçer.

Ovulasyon olayı, menstrüasyon evresinin başlangıcından sonra yaklaşık 13 – 14. günlerde gerçekleşir.

3) Korpus Iuteum evresi

Yumurta atıldıktan sonra folikül hücreleri yağ depolayarak korpus Iuteum (sarı cisim) denen yapıya dönüşür. Gebelik gerçekleşmez ise LTH hormonu salgılanmaz ve korpus luteum yavaş yavaş bozulur. Bu bozulma evresi yaklaşık 10-14 gün kadar devam eder.

Korpus luteum çok miktarda progesteron, az miktarda östrojen hormonu üretir. Bu evrede progesteron etkisi ile uterustaki endometrium kalınlaşmaya devam eder, uterusun iç çeperi süngerimsi ve yumuşak bir yapı halini alır. Bu bölgede kan miktarı ve mukus salgısı miktarı artar. Meydana gelen değişikliklerle embriyonun uterusa tutunma ve gelişmesi için ortam hazırlanmış olur.

Korpus luteum bozulunca progesteron salgısı azaldığında uterus duvarının parçalanma süreci başlar.

Fallopi tüpüne geçen yumurta hücresi 4-5 gün içinde uterusa gelir. Döllenme olayı fallopi tüpünde olur. Eğer yumurta hücresi fallopi tüpünde döllenmeden uterusa gelirse yeni bir döngü başlar. Döllenme olmuş ise doğum oluncaya kadar döngü durdurulur, progesteron salgısı devam eder. Gebelik süresince 5 ay kadar korpus luteum bozulmaz. Bu andan sonra plasentedan progesteron hormonu salgılanır.

4) Menstrüasyon evresi

Döllenmenin olmadığı durumda yumurtanın ve parçalanan endometrium dokusunun kanamayla dışarı atılmasıdır. Menstrüasyon (adet görme) denilen bu evre yaklaşık olarak 4.5 gün devam eder. Menstrüasyondan sonra yeni bir döngü başlar. Böylelikle menstrüasyon periyodu ortalama 28 günde tamamlanır.

Menstrüasyonun ilk günü, aynı zamanda, bir sonraki döngünün folikül evresinin de ilk günüdür.

Progesteron hamilelik süresince LH üretimini baskılayarak, yeni bir yumurtanın atılmasını engeller.

Dişi Üreme Sisteminin Hormonal Kontrolü

a) Hipofiz bezinden salgılananlar

1- FSH

Yumurtalıklarda yumurtayı oluşturacak olan folikülün gelişimini ve yumurtanın olgunlaşmasını sağlar. Ayrıca gelişen foilkülden östrojen hormonunun salgılanmasını uyarır.

2- LH

Gelişmiş folikülün çatlamasını ve olgunlaşmış yumurtanın serbest kalmasını sağlar (ovulasyon). Ayrıca ovulasyon olayından sonra oluşan korpus luteumun progesteron hormonu salgılamasını uyarır.

3- LTH (Prolaktin)

Sadece dişilerde salgılanır. Korpus luteumun devamlılığını sağlar. Östrojen ve progesteron hormonlarının salgılanmasını devam ettirir. Ayrıca doğumdan sonra sütün salgılanmasını, süt bezlerinin gelişmesini ve annelik duygusunun oluşmasını sağlar.

LTH azaldığında korpus luteum bozulacağından progesteron hormonu üretimi durur ve gebelik sonlanır.

4- Oksitosin

Sadece dişilerde salgılanır. Rahimdeki düz kasları kasarak doğumu başlatır. Doğum sancısı oluşturur. Sütün kanallara salgılanmasını sağlar.

b) Ovaryumdan salgılanan hormonlar

1. Östrojen

Gelişmiş follkülden salgılanır. Özellikle uterusu (döl yatağını =ana rahmini) etkiler. Uterusta mitoz bölünmeleri hızlandırarak döl yatağının kalınlaşmasını ve embriyonun yerleşmesi için yumuşak bir zemin oluşmasını sağlar. Ayrıca uterusa fazla miktarda kan ve doku sıvısı gelmesini de uyarır. Eğer yumurta döllenirse embriyo gelişimini burada sürdürür.

2- Progesteron

Gelişmiş folikülün yumurtayı bıraktıktan sonra kalan kısmına korpus luteum (sarı cisim) denir. Korpus luteumdan LH hormonu etkisiyle progesteron hormonu salgılanır. Progesteron hormonu uterusu etkiler. Yumurtanın döllenmesi ile oluşan embriyonun uterusta yerleşimini kolaylaştırır. Progesteron hamileiik süresince belirli değerde olmalıdır, bu nedenle plasentadan da salgılanır. Progesteron miktarı azalırsa hamilelik sona erer (düşük olur).

Progesteron, döllenme olmuş ise hamileliğin devamlılığını sağlar, dolayısı ile yeni bir ovulasyonu engellemiş olur. Döllenme olmamış ise korpus luteum bozulur, progesteron salgısı da durur. Uterusta sonradan oluşan doku parçalanır, bir miktar kanla beraber vücut dışına atılır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.