Heyelan Nedir? Nasıl Oluşur | Nedenleri | Sonuçları

Heyelan nedir? 

Heyelan dünya üzerindeki en tehlikeli doğa olaylarından biridir. Yer kayması, yer göçmeleri olarak ifade edilmektedir.

Yer göçmeleri yer altında sıklıkla bulunan mağaraların göçmesi olayıdır. Ancak ülkemize genel olarak bakarsak eğer doğa olaylarında yer göçmeleri sıklıkla görülen bir olay değildir. Ancak yer göçmelerine nazaran yer kaymaları ülkemizde çok fazla karşılaşılmaktadır.

Yer kaymaları genellikle yokuş aşağı toprak olan yerlerde görülmektedir. Çoğu zaman büyük kütleler halinde yokuş aşağı kaysa da genelde küçük kütleler halinde toprak aşağı doğru kayar.

Yer kaymalarına neden olan faktörler;

a) Fazla eğilim:

Eğilim toprak kaymalarına neden olan önemli faktörlerden bir tanesidir. Hatta heyelanın büyük kısmı eğilimden kaynaklı oluşmaktadır. Eğilimin yüksekliği ve dikliği arttıkça büyük kütleler daha kolay hareket etmekte ve yer değiştirmektedir.

Heyelanın oluşmasına neden olan yükseklik faktörünün en sık görüldüğü yerler kara deniz, ak Deniz, ve doğu Anadolu bölgeleri eğim ve yüksekliğin fazla olmasından dolayı en sık heyelanın gerçekleştiği bölgelerdir.

Heyelanın en az olduğu yerler ise iç Anadolu, güney doğu Anadolu, ve Marmara bölgesidir, bunun en büyük nedeni ise eğim ve yükseltinin çok az olmasıdır.

b) yağış:

Yağış denilince toprağın çok olduğu yerlerde aklımıza direkt olarak çamur gelmektedir. Toprak kuru olduğu zaman yükselti çok olsa bile sürtünme olayından kaynaklı fazla kayma olmamaktadır. Ancak yağış olması durumunda toprakların arasına su sızar ve bu su sızdığından dolayı toprak çamurlaşarak kayar.

Heyelanların sık meydana geldiği mevsimlere genel olarak bakarsanız eğer genellikle yağışların bol olduğu mevsimlerde yoğunluğun olduğunu göreceksiniz.

c) tabakaların durumu:

Eğimin fazla olduğu bölgelerde eğer tabakada eğim yönüne doğru fazla görülürse heyelan riski artmaktadır.

d) kaya ve toprakların özellikleri:

Toprakların olduğu bölgelerde ve arazilerde killi taşlar ve topraklar bol miktarda su çekerler. Toprak su çektiğinden dolayı yumuşamaya başlar.

Toprakta yumuşama olduğu zaman gözenekler açılır ve yağış meydana geldiğinde aralardan su sızmaya başlar. Bu durumun gerçekleştiği yerlerde heyelan oldukça fazla görülmektedir. Ancak tüm bu olaylara nazaran su emmeyen sert kütlelerin olduğu bölgelerde heyelan riski oldukça az görülmektedir.

E) doğal afetler ve beşeri faktörler:

Doğal afetler sadece heyelandan oluşmamaktadır. Çok daha tehlikeli ve yoğun olarak yaşanan doğal afetler de mevcuttur. Özellikle de heyelana neden olan doğal afetler arasında deprem ve sel gibi etkenlerde heyelanı arttırmaktadır. Bunların dışında insanların doğal yolları bozup yerine yol, tünel, baraj gibi çalışmaları yapmaları da heyelana neden olan bir diğer faktörler arasında yer almaktadır.

f) yer çekimi:

Kütlelerin hareketlenmesine neden olan yer çekimi yamaçta bulunan kütleleri aşağıya doğru çeker ve bu çekme sonucunda kütleler hareket ederek aşağıya doğru kaymaya başlar.

Heyelandan korunmanın yolları:

Yerleşme yeri olarak seçilen bölgenin heyelan arazisine yatkın olup olmadığına veya yamaç aşağı yükseltinin fazla olup olmadığına bakılmalı daha sonra yerleşim yeri olarak seçilmelidir. Eğer heyelan tehlikesi bulunuyor ise bu alanın yerleşime açılmaması gerekmektedir.

Drenaj kanalları açılarak geçirimli dediğimiz tabakaların bünyelerine fazla miktarda su geçirilmesi önlenmelidir.
Yamaçların olduğu bölgelerde yamaç dengesi bozulmamalı ve doğal bitki örtüleri olduğu gibi korunmalıdır.

Yol kazıları yapıldığı zaman fazla yamaçlı olan yerlerin aşağı kısımlarına mutlaka duvar veya kayma sonucu kazaları engelleyecek setler çekilmelidir. Özellikle de kazı çalışmalarında çok dikkatli olunmalıdır.

Heyelan doğal afetinin sonuçları:

Doğal afetlerden en tehlikeli olanlarından bir tanesidir. Heyelan çok sayıda can almıştır. Özellikle yerleşim ve ulaşım bölgelerine yakın yerlerde meydana gelmesi mal ve can kaybına sebep olmaktadır.

Ayrıca çoğu zaman yolların kapanmasına neden olduğundan ulaşımın aksadığı ve taşımacılık hizmetlerinin yavaşlamasına neden olmaktadır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.