Macriti Kimdir? Kısaca Hayatı Ve Eserleri Nelerdir?

Macriti Kimdir? Büyük İslam matematikçilerindendir. Matematik, ilimlerinde “öncü” kabul edilir. Küreler teorisi ve yıldızların hareketleri konusundaki bilgisiyle kendinden öncekileri aşan bir ilim adamıdır.

Macriti’nin Hayatı: Tam adı Ebu’l-Kasım Mesleme bin Ahmed El-Farazi El-Hasip El-Macriti El-Kurtubi’dir. Hayatı hakkında oldukça az bilgi bulunmaktadır. Doğum tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Macrit’te (Madrit) doğmuştur. Ölüm tarihinin ise 1004-1007 tarihleri arasında olduğu tahmin edilmektedir.

Macriti Madrit’te yüzölçümü teorileri ve geometride büyük ilim sâhibi Abdü’l-Gafir’den dersler aldı. Daha sonra Kurtuba’ya yerleşti. 2. Hakem (971-976) ve 2. Hişâm (979-1009) zamanlarında bulundu. Emevilerin düşürülmesiyle ilgili mücadele ve kargaşalar başlamadan önce öldü. Uzun yıllar Kurtuba ve Madrit’te bulunduğundan dolayı Kurtul:4 ve Macriti lakaplarıyla şöhret buldu.

İlmi ve kişiliği: Macriti’nin hayatından bahseden eserler ondan övgüyle söz ederler. Onu matematik ilimleri, özellikle yüzölçümü teorilerinde “öncü” sayarlar. Bilgisinin, küreler teorisi ve yıldızların hareketleri konusunda öncekileri geçtiğini belirtirler. Macriti yıldızlar üzerinde inceleme ve gözlemlerde bulunmuş, Batlamyus’un El-Macisti (Almagest) adlı eserini inceden inceye gözden geçirmiştir.

Anlatıldığına göre Macriti İslam ülkelerinde gezilerde bulunmuş, oradan Arapça ve Yunanca yazma eserler getirmiş, onları inceleyip yeni baştan kaleme almıştır. Böylece Endülüs astronomi ilmini bağımsız bir mevkiye ulaştırmıştır.

Macriti seyahatları sonunda kaldığı Kurtuba’da bir okul kurdu. Bu okulda tanınmış bir çok bilgin yetişti. İbni Samh, İbni Saffar, Kirmâni, İbni Haldun, Zehravi bunlar arasındadır. Bu bilginler Macriti’nin ilim ve metodunu geliştirip yaydılar. Zerkali de çalışmalarını bu eserlere dayandırdı.

Bütün bu ilmi çalışmaları dolayısıyladır ki, Endülüs’te, 10. yüz-yılın ortalarında astronomi ve matematik alanında en göze çarpan isim Macriti olmuştur. Sonraki asırlarda ise Câbir bin Eflah ve Zerkali ön sıralardadır.

Eserleri: Macriti’nin eserleri içerisinde en önemli yeri Harizmi’nin ziyci üzerine yaptığı düzeltmeler almaktadır. Bunlar en eski İslami eserler arasında yer alırlar. Macriti, Yezdgird devrinde yapılmış olan bu astronomik ziycleri (cetvelleri) Hicri esasa uygun olarak düzenleyip değiştirmiş ve Arin meridyenini Kurtuba’dan başlatmıştır.

Macriti, Battâni’nin ziycindeki Ta’dilü’l-Kevakib’e ait metodu gösteren bir eser, yalnız Latincesi bulunan usturlapla ilgili bir eser, Batlamyus’un Düzlemküre’sine tercüme olmak üzere astronomiyle ilgili üç eser daha vermiştir.

Matematik alanında ise sayılarla ilgili Fi Tamami İlmi’l-Aded (Sayılar Teorisinin Gelişmesi Hakkında) yahut Muamelat (Ticari Hesaplar Hakkında) adlı bir eseri daha vardır. Kitabü’l-Akar (Taşlara Dair) ve Hayvanların Üremesi hakkındaki eserlerin ona ait olup olmadığı münakaşa edilmiştir.

Macritrnin ihvân-ı Safa Risaleleri’ni de kaleme aldığı belirtilmektedir. Macriti bu eserleri gözden geçirerek İspanya’ya sokmuş, bunlara benzer eserler yazmıştır. Macriti kimyayla da meşgul olmuştur. Katip Çelebi onu kimyacılar arasında saymaktadır. Bir kitabında civadan civa oksid elde etmenin yollarını göstermekte, bu konuda yapılması gereken deneyleri anlatılmaktadır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.