İbni Sina Kimdir? Hayatı, Eserleri Ve Buluşları Nelerdir?

Ardından zamanın bütün ilimlerini kapsayan 150’den fazla değerli eser bırakmış İslam filozofu ve tıp bilgini. İbni Sina’nın eserleri Latinceye ve Almanaca’ya çevrilmiş, tıp, kimya ve felsefe alanında Orta çağ Avrupa’sında bir ışık olmuştur. İbn-i Sina 980 senesinde bugünkü Özbekistan topraklarında bulunan Buhara şehrinin Afşane köyünde doğdu.

İbni Sina, daha çocukluğunda, şaşırtıcı bir zeka ve hafıza örneği göstermişti.Önce babasından, daha sonrada dönemin önlü bilginlerinden mantık, matematik ve gökbilim öğrenimi görgü. On yaşındayken Kuran ve edebiyat eğitimini tamamlayıp, geometri, İslam hukuku, Grek felsefesi ve mantık öğrendi. Kendi başına teoloji, fizik, matematik çalıştı. Özellikle tıp bilgisi üzerine yoğunlaştı.

İbni Sina tıp alanında gösterdiği başarılar nedeni ile on altı yaşında ünlü oldu. Bu genç yaşta resmi saray hekimliği yaptı. İki seneye yakın bir süre tamamen felsefe üzerine yoğunlaştı ve bu süre içerisinde o güne dek defalarca kere okuyup anlamadığı Aristo metafiziğini, Farabi’nin yorumu ile anladı. (Farabi o yıllarda hayattaydı.)

İbni Sina on sekiz yaşına geldiğinde bilinen bütün ilimlere vakıftı. O yıllarda Buhara Emiri Nuh İbni Mansur’un bir türlü iyileştirilemeyen hastalığını tedavi etmeyi başardı. Başarısına karşılık Samanoğulları Sarayının kütüphanesinde çalışma iznini aldı. Bu vesileyle bilgilerini genişletme fırsatını bulmuş oldu. İbin Sina yirmiiki yaşına geldiğinde, devrin sultanlarının politik kararlarını vermeden önce danıştıkları bir kişi konumuna gelmişti.

Sina, saltanatın son günlerinde Buhara’dan ayrıldı. Horasan ve Harizm illerini dolaşarak kendisinin de yer alabileceği bir saray ortamı aradı.

1012 senesinde geldiği Cürcan’da, ömrünün sonuna kadar yanında bulunacak olan öğrencisi Ebu Ubeyel-Cüzcani ile karşılaştı ve şirazi ile dostluk kurdu. İbni Sina burada pek çok risale ve eser hazırladı.

Hemedan emirinin veziri olan İbni Sina, bakan, hekim ve filozof olarak yoğun bir faaliyet içindeydi. Devlet işleri vaktini aldığından yazmaya geceleri devam etti.

Bir dönem siyasi birtakım iftiralara maruz kaldı ve bu iftiralar onun görevinden alınarak hapsedilmesine neden oldu. İbni Sina 4 ay süresince Ferdecan kalesine kapatıldı. Burada Hay İbn Yakzan Risalesi, Kulunç Kitabı ve el Hidayat isimlerinde üç eser hazırladı.

İbni Sina hapisten çıkınca Hemedan’a döndü. Kendisini kıskananlar tarafından gözlendiğini anlayınca gizlice İsfahan’a kaçtı. İsfahan’da kendini ilmi çalışmalara veren Sina, çok sayıda eser hazırladı. Bu arada sağlığı giderek bozuldu. 1037 yılında Hemedan’a döndüğünde kulunç hastalığından hayatını kaybetti. İbni Sİna öldüğünde 57 yaşında idi.

İbni Sina hemen her ilim dalında eserler yazmış ve özellikle filozof olarak ün kazanmıştır. Yüz elliden fazla eser kaleme almıştır ve bunların onyedi tanesi tıpla ilgilidir. Tıp ilmine dair araştırmaları son derece orijinal ve doğrudur. Örneğin İbni Sina, tıp araştırmaları yaparken bazı hastalıkların bulaşmasında göze görünmeyen bir takım yaratıkların etkisi olduğunu, yani mikropların varlığını sezmiş ve bu bilinmeyen mahluklardan eserlerinde sık sık bahsetmiştir. Mikroskobun henüz bilinmediği bir devirde böyle bir yargıya varmıştır.

Farsça olan bir kaçı dışında eserlerinin hepsi Arapça’dır. Çünkü o devirde ilim eserleri Arap dili ile yazılırdı. Latinceye ilk olarak çevrilen eserleri; El-Şifa, El-Kanun, fi’t-Tıp (Tıp Kanunu), El-İşaret ve ve’t-Tenbihat, El-Necat, Metafizik ve Kitap el-Nefs adlı eserleridir.

El-Şifa eseri Orta Çağda ”Suffcientia” ismini almış büyük bir felsefe ansiklopedisidir. İsmine rağmen tıptan çok matematik, fizik, metafizik, teoloji, ekonomi, siyaset ve musiki konularını içerir. İbni Sina bu eseri Hamedan’da kaldığı sırada yirmi günde yazmıştır. Birçok kereler Latinceye çevrilmiş ve ders kitabı olarak okutulmuştur.

Necat (Kurtuluş Kitabı) metafizik konularda yazılmış özet bir eserdir.

El-Kanun Fit’i-Tıbb isimli eseri yaklaşık bir milyon kelimelik bir tıp ansiklopedisidir. on dört bölümden oluşur ve deneylere dayanır. Orta Çağda dört yüz yıl Batı’da ders kitabı olarak okutulmuştur. Latinceye on çevrisi yapılmıştır. Bütün eski tıp ve Müslüman tıp ilmini kapsar. Bu eser gerek içeriği gerekse hazırlanmış tarzı bakımından asırlarca dünya tıp literatürüne hakim olmuştur.

Kendisinden sonra, yeni tıbbın doğuşuna kadar Türkçe, Arapça, Farsça ve Batı dillerinde yazılmış eserlere kaynaklık etmiştir. tıp ilminin prensipleri, ilaçlar ve çeşitli hastalıklarla ilgili detaylı bilgiler veren ibn-i Sina’nın bu eseri, gerek Anadolu Selçukluları ve gerekse Osmanlılar devrinde temel bir başvuru kitabı olarak kullanılıp tercih edilmiştir.

İşaret ve’l-Tembihat (Belirtiler ve Uyarılar) felsefe ve onun kolu metafizik konularda yazılmış çok önemli bir eserdir.

İbni Sina Orta Çağ Avrupa’sında ‘Avicenna’ ismi ile ün kazanmıştır. Latinceye çevrilen eserleri ”Avicennism” olarak adlandırılan etkiler yaratmıştır.

Tıp ilminde büyük bir çığır açmış olan İbni Sina, felsefe alanında da gerek Doğu gerekse Batı filozoflarını etkilemiştir. Yapıtları 12. yüzyılda Latinceye çevrilmiş ve bunun ardından da tüm dünyaya yayılmıştır.

İbni Sina, İslam felsefesinde öneli bir rol üstlenmiş, ayrıca deneycilikle akılcılığı bağdaştırmış ve bu bağdaştırmasında doğa bilimsel İslam felsefesinin kurucusu Razi ile Farabi’den yaralanmıştır.

İbni Sina matematikten mantığa ve oradan da metafiziğe geçmiş ve Aristo gibi, felsefeyi ikiye ayırmıştır: kurumsal felsefe ve eylemsel felsefe. Kurumsal felsefe; tabiat felsefesi, matematik felsefe ve metafiziği kapsar. Eylemle değil, bilmekle ilgilidir. Eylemsel felsefeyle hem eyleme hemde bilgiye aittir. Siyaset veya ekonomi gibi.

İbni Sina’ya göre gerçek varoluş yalnızca Allah’a mahsustur. Evrenin yalnız bir varoluşu vardır.

İbni Sina, İslam felsefesi içerisinde başlı başına  bir okul olarak kabul edilebilir. Kendisine en yakın öğrencisi Behmenyar’dır ”Felsefi Konuşmalar” isimli eseri Behmenyar ve başka bir öğrencisi olan İbn Zeyle’nin sorularına verdiği cevaplardan oluşur.

11 Yorum

    1. Beğendiğiniz için çok teşekkür ederim. Sizler için daima güzel ve net içerikler paylaşmaya çalışıyoruz.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.